فهرست مطالب
- شرکت تضامنی
- شرکت مختلط غیرسهامی و سهامی
- شرکت نسبی
- شرکت تعاونی و تفاوت آن با بقیه
- جدول مقایسه‌ی مسئولیت شرکا
- نام شرکت و تشکیل
- نکات تستی و پرسش‌های متداول
- در شرکت تضامنی، طلبکاران چه زمانی میتوانند به شخصِ شرکا رجوع کنند؟
- اگر شریک با مسئولیت محدود در شرکت مختلط غیرسهامی، معاملاتی برای شرکت انجام دهد چه حکمی دارد؟
- انتقال سهمالشرکه در شرکت تضامنی و نسبی منوط به چیست؟
- حکم قروض سابق شرکت نسبت به شریکی که جدیداً وارد شرکت تضامنی یا نسبی میشود چیست؟
- قدم بعدی
پاسخ کوتاه: در حقوق تجارت ایران، در کنار شرکت‌های سهامی و با مسئولیت محدود، پنج قالب دیگر وجود دارد: شرکت تضامنی (با مسئولیت تضامنی کلیه‌ی شرکا)، شرکت نسبی (با مسئولیت هر شریک به نسبت سرمایه‌ی او)، شرکت‌های مختلط سهامی و غیرسهامی (ترکیبی از شرکای ضامن و شرکای با مسئولیت محدود) و شرکت تعاونی (برای بهبود وضع اقتصادی اعضا بر پایه‌ی همکاری).
شرکت تضامنی
شرکت تضامنی کامل‌ترین نمونه‌ی «شرکت‌های اشخاص» است که در آن اعتبار شخصی شرکا حرف اول را می‌زند. در این شرکت، اگر دارایی شرکت برای تادیه‌ی تمام قروض آن کافی نباشد، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است و هر قراری که بین شرکا برخلاف این اصل بسته شود، در برابر اشخاص ثالث کان‌لم‌یکن خواهد بود. برای مقایسه‌ی کلیه‌ی شرکت‌ها با یکدیگر، مطالعه‌ی مقایسه هفت شرکت تجاری در قانون تجارت بسیار راهگشاست.
شرکت مختلط غیرسهامی و سهامی
شرکت‌های مختلط از ترکیب دو دسته شریک شکل می‌گیرند:
- شرکای ضامن: یک یا چند نفر که مسئولیت کلیه‌ی قروض شرکت را به نحو تضامنی بر عهده دارند و اداره‌ی شرکت منحصراً در دست آن‌هاست.
- شرکای با مسئولیت محدود (در مختلط غیرسهامی) یا سهامداران (در مختلط سهامی): کسانی که فقط تا میزان سرمایه یا سهام خود در شرکت مسئولیت دارند و حق مدیریت شرکت را ندارند.
جزئیات این ترکیب را در مطلب مسئولیت شرکا در ساختارهای حقوقی مختلط می‌توانید با دقت بررسی کنید.
شرکت نسبی
شرکت نسبی از حیث شرایط تشکیل، مدیریت، انحلال و اهمیت شخصیت شرکا، شباهت بسیار زیادی به شرکت تضامنی دارد؛ با این تفاوت کلیدی که اگر دارایی شرکت برای تادیه‌ی تمام قروض کافی نباشد، هر یک از شرکا به نسبت سرمایه‌ای که در شرکت گذاشته است مسئول تادیه‌ی قروض شرکت خواهد بود (نه مسئول کل قروض).
شرکت تعاونی و تفاوت آن با بقیه
شرکت‌های تعاونی (تولید و مصرف) با هدف رفع نیازمندی‌های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا از طریق خودیاری و کمک متقابل تشکیل می‌شوند. برخلاف سایر شرکت‌ها که هدف اصلی آنها تحصیل و تقسیم سود سرمایه‌ای است، در شرکت تعاونی متعارف، اصولاً هر عضو صرف‌نظر از میزان سهام خود در مجامع یک رأی دارد (در تعاونی سهامی عام قاعده متفاوت است).
جدول مقایسه‌ی مسئولیت شرکا
جدول زیر نحوه‌ی مسئولیت شرکا را در برابر طلبکاران شرکت پس از انحلال یا عدم کفایت دارایی نشان میدهد:
| نوع شرکت | میزان مسئولیت شرکا در برابر طلبکاران | حق مدیریت شرکت |
|---|---|---|
| تضامنی | هر شریک به تنهایی مسئول تادیه «تمام» قروض شرکت است | از بین شرکا یا خارج از شرکا |
| نسبی | هر شریک «به نسبت سرمایه‌ی خود» در کل سرمایه، مسئول قروض است | از بین شرکا یا خارج از شرکا |
| مختلط غیرسهامی | شرکای ضامن: مسئول کل قروض / شرکای با مسئولیت محدود: تا میزان آورده | منحصراً با شریک یا شرکای ضامن است |
| مختلط سهامی | شرکای ضامن: مسئول کل قروض / صاحبان سهام: تا مبلغ اسمی سهام | منحصراً با شریک یا شرکای ضامن است |
| تعاونی | در تعاونی‌های متعارف، محدود به ارزش سهام هر عضو | هیئت مدیره‌ی منتخب مجمع عمومی و مدیرعامل منتخب هیئت مدیره |
نام شرکت و تشکیل
در نام شرکت تضامنی، نسبی و مختلط، باید نوع شرکت و لااقل نام یکی از شرکا (و در شرکت مختلط، نام یکی از شرکای ضامن) ذکر شود و اگر نام تمام شرکا قید نشود، پس از نام شریک یا شرکای ذکرشده، عبارتی مانند «و شرکا» یا «و برادران» درج می‌گردد. از نظر تشکیل، در شرکت تضامنی، نسبی و مختلط غیرسهامی نیز مانند شرکت با مسئولیت محدود، تادیه‌ی تمام سرمایه‌ی نقدی و تقویم و تسلیم تمام سرمایه‌ی غیرنقدی شرط تشکیل شرکت است. همچنین برای شناخت محدودیت‌های مدیران در ساختار شرکت‌ها، مطالعه‌ی معاملات مدیران با شرکت در قانون تجارت مفید است.
نکات تستی و پرسش‌های متداول
برای جمع‌بندی کل درس تجارت، به راهنمای جامع حقوق تجارت برای آزمون وکالت مراجعه نمایید.
در شرکت تضامنی، طلبکاران چه زمانی میتوانند به شخصِ شرکا رجوع کنند؟
مادام که شرکت تضامنی منحل نشده، مطالبهی قروض شرکت باید از خودِ شرکت به عمل آید و تنها پس از انحلال شرکت است که طلبکاران میتوانند برای وصول مطالبات خود به فرد فردِ شرکا یا به تمام آنها رجوع کنند.
اگر شریک با مسئولیت محدود در شرکت مختلط غیرسهامی، معاملاتی برای شرکت انجام دهد چه حکمی دارد؟
طبق مادهی ۱۴۶ قانون تجارت، اگر شریک با مسئولیت محدود برای شرکت معامله کند، در مورد تعهدات ناشی از آن معامله در حکم شریک ضامن است، مگر اینکه تصریح کرده باشد معامله را به سمت وکالت از طرف شرکت انجام میدهد. همچنین اگر نام شریک با مسئولیت محدود جزء نام شرکت باشد، در مقابل طلبکاران شرکت شریک ضامن محسوب میشود (ماده ۱۴۳).
انتقال سهمالشرکه در شرکت تضامنی و نسبی منوط به چیست؟
در شرکت تضامنی و نسبی، هیچیک از شرکا نمیتواند سهمالشرکهی خود را بدون رضایت تمام شرکا به دیگری منتقل کند.
حکم قروض سابق شرکت نسبت به شریکی که جدیداً وارد شرکت تضامنی یا نسبی میشود چیست؟
شریک جدید در شرکت تضامنی و نسبی، نسبت به قروضی که شرکت پیش از ورود او نیز داشته است، به ترتیب به صورت تضامنی یا نسبی مسئول خواهد بود، اعم از اینکه نام شرکت تغییر کند یا نکند.
قدم بعدی
اگر درباره‌ی مسیر مطالعه و جمع‌بندی مباحث شرکت‌های تجاری سؤال دارید، می‌توانید از «مشاوره‌ی رایگان کارشناس دادرز» استفاده کنید.
مطالب این صفحه صرفاً جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره‌ی تخصصی با وکیل دادگستری نیست.
تلگرام
وکیل پایه یک دادگستری و مدرس آزمون وکالت. دوره‌ها، آزمون‌های آنلاین و مشاوره‌ی رایگان دادرز برای قبولی در آزمون وکالت طراحی شده‌اند.
درباره‌ی دادرز و استاد یوسفی
دیدگاه‌ها ۰