مطالبه وجه چیست؟ مراحل قانونی گرفتن طلب از بدهکار

مطالبه وجه یکی از رایج‌ترین دعاوی حقوقی است و زمانی مطرح می‌شود که شخصی از پرداخت بدهی خود در موعد مقرر خودداری کند. در چنین شرایطی، طلبکار این امکان را دارد که با استناد به مدارکی مانند قرارداد، رسید پرداخت، اسناد تجاری یا سایر ادله اثبات بدهی، از طریق مراجع قضایی برای وصول طلب خود اقدام کند. لازمه انجام این کار آشنایی با مراحل قانونی مطالبه وجه، از ارسال اظهارنامه و تنظیم دادخواست گرفته تا رسیدگی قضایی است. در این مطلب ضمن پاسخ به سوال مطالبه وجه چیست، فرآیند آن را توضیح خواهیم داد.

درخواست مطالبه وجه چیست؟

مطالبه و درخواست وجه، اصطلاحی حقوقی و به معنای پیگیری قانونی برای وصول طلبی نقدی، توسط طلبکار از بدهکار است. این درخواست زمانی مطرح می‌شود که فرد طلبکار از دیگر روش‌های مطالبه مانند تذکر شفاهی یا ارسال اخطاریه بی‌نتیجه مانده باشد. منشا بدهی‌های قابل مطالبه موارد مختلفی است که عبارتند از:

جهت پیگیری مطالبه وجه، ارائه مدارک معتبر اهمیت دارد. این مدارک مواردی مانند اسناد عادی مثل رسید دست‌نویس، پیامک یا پیام‌های ردوبدل‌شده در شبکه‌های اجتماعی، اسناد رسمی مانند قرارداد ثبت‌شده در دفتر اسناد رسمی یا اسناد تجاری نظیر چک و سفته را شامل می‌شوند. همچنین، درصورتی‌که طلبکار تنها فیش واریز وجه را در اختیار داشته باشد، این امکان را دارد که با استناد به آن، دادخواست مطالبه وجه تنظیم و به دادگاه ارائه کند.

اقدام برای مطالبه وجه چه زمانی امکان‌پذیر است؟

اقدام برای مطالبه قانونی وجه، زمانی امکان‌پذیر است که شرایط زیر فراهم باشد:

• اتمام موعد مقرر پرداخت بدهی
• خودداری بدهکار از پرداخت وجه طبق قرارداد
• وجود تعهد یا بدهی قابل اثبات
• وجود مدارک کافی و مستند جهت اثبات طلب

انواع روش‌های مطالبه وجه چیست؟

مطالبه وجه با روش‌های مختلفی امکان‌پذیر است که جهت انتخاب بهترین آن باید به نوع و شرایط بدهی توجه کرد. در این بخش از مطالبه وجه چیست، روش‌های انجام این کار را توضیح می‌دهیم:

ارسال اظهارنامه

فرد طلبکار این امکان را دارد که پیش از تنظیم دادخواست و مراجعه به دادگاه جهت دریافت وجه خود، ابتدا اظهارنامه‌ای رسمی برای بدهکار ارسال کرده و از این طریق طلب خود را مطالبه کند؛ مشروط بر اینکه موعد پرداخت بدهی فرا رسیده باشد. البته باید به این نکته اشاره کرد که این اقدام الزامی نیست.

به گفته کارشناسان، این اقدام از آن جهت توصیه می‌شود که به بدهکار نشان می‌دهد، طلبکار پیگیری دریافت وجه را جدی گرفته و در صورت پرداخت نشدن بدهی، در مرحله بعد دادخواست قانونی مطرح می‌کند.

نکته مهم این است که ارسال اظهارنامه زمانی مفید خواهد بود که احتمال پرداخت بدهی پس از دریافت آن وجود داشته باشد. درغیراین‌صورت، این احتمال وجود دارد که بدهکار با آگاهی از اقدام طلبکار، آدرس خود را تغییر داده یا اموالش را از دسترس خارج کند.

تنظیم دادخواست مطالبه وجه

درصورتی‌که بدهکار به اظهارنامه پاسخ داده یا پاسخی به آن ندهد، طلبکار این امکان را دارد که در مرحله بعد با تنظیم دادخواست قانونی، برای دریافت وجه یا طلب خود اقدام کند. پس از آماده شدن دادخواست، باید آن را به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه کرد تا ثبت شود.

هنگام مراجعه به دفتر خدمات قضایی، علاوه بر دادخواست، لازم است مدارک و مستندات مربوط به طلب و همچنین اوراق شناسایی خود را همراه داشته باشید. مدتی پس از ثبت دادخواست، وضعیت پرونده و اطلاعاتی مانند شعبه و مرجع قضایی رسیدگی به آن از طریق پیامک مشخص می‌شود. دریافت راهنمایی از یک وکیل یا آشنایی با انواع دعاوی از طریق مطالعه مطلب انواع دعاوی کدامند، مسیر مطالبه وجه را ساده‌تر می‌کند.

اجرای ثبت در اسناد رسمی و تجاری

دیگر روشی که در پاسخ به سوال انواع روش‌های مطالبه وجه چیست، می‌توان به آن اشاره کرد، استفاده از اجرای ثبت است. این روش مناسب طلبکاری است که سند رسمی یا سند تجاری مثل چک یا سفته در اختیار دارد. در این روش طلبکار از طریق اداره ثبت اسناد و املاک و واحد اجرای اسناد رسمی، برای وصول طلب خود اقدام می‌کند، بدون اینکه دعوایی در دادگاه مطرح کرده باشد.

به‌عنوان مثال، طلبکار دارای چک این امکان را دارد که بعد از مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت، براساس ماده 2 قانون صدور چک و از طریق اجرای ثبت، برای توقیف اموال بدهکار اقدام کند. در مورد مدارکی مانند سفته و برات هم در صورت انجام واخواست در مهلت قانونی، امکان استفاده از این روش وجود دارد. این روش در مقایسه با طرح دعوا در دادگاه سریع‌تر است و اگر اموالی به نام بدهکار وجود داشته باشد، زمینه توقیف آن‌ها را در مدت کوتاه‌تری فراهم می‌کند.

مطالبه وجه در شورای حل اختلاف

دیگر روش اقدام برای مطالبه وجه، پیگیری از سمت شورای حل اختلاف است. طبق ماده قانونی مطالبه وجه، رسیدگی به دعاوی مالی با مبالغ کمتر از سقف مشخص‌شده، در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار می‌گیرد. این شورا با هدف کاهش تعداد پرونده‌های دادگاه‌ها و تسهیل حل اختلافات تشکیل شده و طلبکار این امکان را دارد که جهت پیگیری مطالبه وجه با ارائه دادخواست و مدارک لازم مثل سفته یا چک، از طریق آن اقدام کند.

از مزایای مراجعه به شورای حل اختلاف می‌توان به امکان رسیدگی سریع‌تر و هزینه کمتر در مقایسه با برخی روش‌های قضایی اشاره کرد. با‌این‌حال، اگر پرونده پیچیده بوده یا رسیدگی به آن در محدوده صلاحیت این مرجع نباشد، موضوع به دادگاه حقوقی ارجاع داده می‌شود.

سخن پایانی درباره مطالبه وجه چیست؟

حالا که با مفهوم مطالبه وجه چیست؟ آشنا شدید، اقدام برای مطالبه وجه از طریق دعاوی حقوقی ساده‌تر خواهد بود. این نکته را به‌خاطر داشته باشید که برای طرح این دعوا، آگاهی از مراحل قانونی، مرجع صالح رسیدگی، هزینه دادرسی و نحوه تنظیم دادخواست اهمیت زیادی دارد و از طولانی‌ و پرهزینه‌ شدن روند رسیدگی جلوگیری می‌کند. در این مسیر می‌توانید از اطلاعات حقوقی آکادمی دادرز استفاده کنید و با استفاده از دوره‌های آموزشی مانند مجموعه قوانین خاص حقوقی و کیفری اطلاعات خود درباره موضوعات مختلف را افزایش دهید.

اگر بدهکار توان پرداخت ندارد، پس از صدور حکم می‌تواند دعوای اعسار مطرح کند؛ شرایط و مهلت ۳۰ روزه‌ی آن را در مقاله‌ی اعسار از پرداخت بدهی چیست؟ شرایط، مدارک و نحوه درخواست اعسار بخوانید.

سوالات متداول

1. دعوای مطالبه طلب چیست؟

هرگاه شخصی از فرد دیگری طلبکار باشد و برای دریافت مبلغ مورد نظر خود از راه قانونی اقدام کند، خواسته او دعوای مطالبه طلب یا مطالبه وجه نامیده می‌شود.

2. برای مطالبه طلب به چه مدارکی نیاز است؟

اگر مبلغی را به شخص دیگری قرض داده‌اید، باید مدارکی ارائه کنید که پرداخت پول و باقی ماندن بدهی را اثبات کند. همچنین درصورتی‌که طلب ناشی از قرارداد، چک، سفته، تعهد یا سایر اسناد رسمی و غیررسمی باشد، لازم است مدارک و مستندات مرتبط با موضوع را به دادگاه ارائه دهید.

3. صلاحیت شورای حل اختلاف در دعاوی مطالبه وجه به چه صورت است؟

اگر مبلغ مطالبه‌شده کمتر از سقف تعیین‌شده قانونی باشد، رسیدگی به دعوای مطالبه وجه در صلاحیت مرجع مربوط قرار می‌گیرد؛ اما اگر مبلغ خواسته از این سقف بیشتر باشد، باید دعوا در دادگاه حقوقی مطرح شود.