قسم و سوگند در دادگاه، برای اثبات محق بودن و صحت اظهارات مورد استفاده قرار میگیرد. سوگند و قسم باید تحت شرایط خاص و با تشریفات مخصوص توسط شخص مورد استفاده قرار بگیرد و در آن فرد، خدا را گواه قرار میدهد و بدین ترتیب ادعای خود را ثابت میکند. اما قسم و سوگند در قانون چگونه به عنوان ادله اثبات دعوا مورد استفاده قرار میگیرد و شرایط استفاده از آن در دادگاه چیست؟ در ادامه به این اصل مهم و بنیادین در نظام حقوقی ایران پرداخته شده است.
قسم و سوگند در قانون ایران به چه معنایی است؟
قسم و سوگند به این معنی است که فرد، خدا را برای اثبات اظهاراتش در دادگاه شاهد میگیرد و به این ترتیب، صداقت و راستی گفتار خود را نشان میدهد. این عمل در آیین دادرسی و قانون مدنی ایران به عنوان ابزار حقوقی مهم مورد استفاده قرار میگیرد و برای تائید ادعا و شهادت قابل استفاده است. بنابراین میتوان گفت قسم و سوگند نقش موثری در فرآیند قضاوت و اعتبار شهادت ایفا میکند.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردتعریف سوگند بر اساس مواد قانون مدنی، که به عنوان ادله اثبات دعوا در امور کیفری و حقوقی به کار میرود، همان به کار بردن نام الله، بالله و تالله یا نام خداوند به زبانهای دیگر در نزد حاکم است. این امر به درخواست مدعی یا مدعی علیه صورت میگیرد و برای دعاوی مدنیای کاربرد دارد که با استفاده از علم قاضی، امارات، اسناد و اقرار ثابت نشدهاند.
انواع سوگند چیست و چگونه باعث اثبات جرم میشوند؟
به طور کلی، سوگند دارای دو نوع عهدی و اثباتی یا قضایی است و هر کدام نیز برای موارد خاصی کاربرد دارند. در سوگند عهدی فرد متعهد میشود که ملزم به انجام کار یا ترک فعلی در آینده باشد. مصداق این نوع قسم و سوگند در قانون، همان فعلی است که رییس جمهور قبل از انجام وظیفه انجام میدهد. باید به این نکته توجه داشت که سوگند عهدی ارتباطی با ادله اثبات دعوا نداشته و در موضوع بحث کنونی قرار ندارد.
انواع سوگند قضایی به معنی گواه قراردادن خدا در دادگاه بوده و در آن خدا شاهد بر وجود یا عدم وجود ادعایی است که اداکننده سوگند بر آن اصرار دارد. سوگند قضایی خود به سه دسته تقسیم بندی شده است.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمون
سوگند قاطع دعوا یا بتّی
این نوع سوگند به تنهایی قادر است ادعای خواهان را اثبات کند. به همین دلیل، به این نوع سوگند، قاطع دعوا گفته میشود. این نوع سوگند زمانی به کار میرود که مدعی برای اثبات دعوای خود هیچگونه دلیل، سند یا گواه دارای شرایط نبوده و مدعی علیه نیز ادعای او را قبول ندارد. به همین دلیل، دادگاه به درخواست مدعی، قرار اتیان سوگند صادر میکند.
دعاوی مالی و حق الناس، نکاح، طلاق، وکالت، وصیت، رجوع در طلاق و… از جمله مواردی هستند که با سوگند بتّی قابل اثبات خواهند بود. هر آنچه که به وسیله شهادت قابل اثبات است، با سوگند نیز امکان صدور حکم خواهد داشت. اما در دعاوی دیگر که برای اثبات به سند رسمی نیاز دارند، امکان استفاده از قسم و سوگند در قانون منتفی است.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.سوگند تکمیلی؛ از انواع قسم و سوگند در قانون
اگر خواهان امکان اقامه بینه شرعی (دلیل برای اثبات) در دعاوی مالی نداشته باشد، از طریق معرفی یک شاهد مرد یا دو شاهد زن و سوگند تکمیلی میتواند ادعای خود را اثبات کند. این قرار اتیان سوگند در دعاوی حقوقی نیز به درخواست مدعی و پس از موجه تشخیص دادن توسط دادگاه صادر میشود.
سوگند استظهاری
سوگند استظهاری از دیگر انواع سوگند قضایی است که برای دعاوی علیه میت از آن استفاده میکنند. زمانیکه در دعوای علیه متوفی، اصل حق ثابت شده و بقای آن هنوز در نظر حاکم ثابت نشده باشد، از این نوع سوگند استفاده میشود. در این حالت، حاکم از مدعی حق میخواهد تا برای بقای حق خود، سوگند ادا کند. البته در دعاوی دیگر که دارای سند رسمی به عنوان مستند هستند، به این نوع سوگند نیاز نخواهد بود. مهمترین تفاوت سوگند استظهاری با دیگر انواع سوگند در این است که در استظهاری به درخواست مدعی نیاز نیست.
شرایط قانونی برای ادای قسم و سوگند چیست؟
میزان اعتبار شخص: فردی که قرار است قسم یاد کند باید دارای شخصیت معتبر و قانونی باشد. افراد نابالغ و مجانین امکان ادای سوگند در دادگاه را ندارند.
حاضر شدن در دادگاه: ادای سوگند باید در محضر دادگاه و در زمان تعیین شده توسط قاضی انجام گیرد. در واقع، قسم و سوگند در قانون دارای تشریفات خاص بوده و باید با رعایت همه آنها انجام شود.
محتوای قسم: متن سوگند در دادگاه باید واضح بوده و به گونهای باشد که فرد ملزم به پیروی از آن شود. در اغلب موارد در زمان ادای سوگند، فرد قسم خورنده باید با کلمات مشخص بر صداقت گفتار خود تاکید کند.
منظور از مهلت دادن به طرفیت در ادای سوگند چیست؟
ادای سوگند با توجه به عواقب شرعی سوگند دروغ، بسیار اهمیت داشته و باید با تعمق و تفکر صورت گیرد. از طرفی، با توجه به اینکه مدعی حق دارد از دلایل دیگر نیز برای اثبات دعوای خود استفاده کند، طرفین امکان درخواست مهلت از دادگاه برای ادای سوگند را خواهند داشت. دادگاه زمان این مهلت را تعیین میکند و اغلب به گونهای اعطا میشود که باعث ضرر ظرف مقابل نشود.
رجوع از قسم و سوگند در قانون
ممکن است فرد اداکننده سوگند پس از ادای سوگند اعلام کند که به دروغ قسم خورده است. در این حالت، اگر بر مبنای سوگند حکمی صادر نشده باشد، دادگاه بر اساس این اقرار، حکم صادر خواهد کرد. از طرفی، اگر مهلت اعتراض پس از حکم صادر شده وجود داشته باشد، ممکن است محکوم علیه بتواند با استناد به این اقرار، درخواست تجدیدنظر خواهی کند.
اگر به مطالب حقوقی در زمینه فریب و کلاهبرداری در معامله علاقهمند هستید، فریب و تقلب در معامله؛ چه زمانی یک معامله فسخ میشود؟ را نیز از دست ندهید.
حرف آخر
قسم و سوگند در قانون ابزاری کلیدی برای حفظ عدالت در دادگاههای ایران محسوب میشود که فرآیند قضاوت را آسانتر میکند. شناخت نحوه استفاده و درک صحیح از شرایط بهکارگیری آن باعث میشود تا طرفین دعوا بتوانند بهتر از حقوق خود دفاع کنند. موسسه حقوقی و آکادمی آموزشی دادرز، بهترین مشاور در مراحل مختلف برگزاری دادگاه و استفاده از سوگند است. برای مشاوره حقوقی و دریافت راهنمایی از وکیل متخصص با ما در ارتباط باشید.