در زمان توقیف کردن اموال فرد بدهکار، یک سری استثنائات برای حمایت از حق و حقوق اولیه فرد در نظر گرفته شده که اطلاع از آن میتواند نقش مهمی در اعتراض به توقیف و یا رفع آن داشته باشد. احتمالاً شما نیز از اموال قرار گرفته در مستثنیات دین بیاطلاع بوده و یا آگاهی کافی در این زمینه ندارید. این موضوع در پروندههای حقوقی که به بدهی و طلب مربوط میشوند، اهمیت زیادی دارد. در ادامه این مقاله قصد داریم به پرسش مستثنیات دین چیست؟ پاسخ دهیم و ضمن بررسی دقیق قوانین، اموال موجود در فهرست مستثنیات دین را معرفی کنیم.
مستثنیات دین چیست و قوانین مربوط به آن کدام است؟
مستثنیات چیست؟ منظور از مستثنیات دین قسمتی از اموال فرد بدهکار است که امکان توقیف و ضبط آن توسط طلبکار وجود ندارد. اغلب این اموال از جمله اموال ضروری فرد بدهکار بوده و به نوعی تحت حمایت قانون قرار دارند. به گفته حقوقدانان، در پروندههای حقوقی مربوط به چک، سفته، مهریه، اجرای ثبت و اجرای احکام دادگاه، اموال مستثنیات دین اهمیت زیادی پیدا میکند.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردقوانین مربوط به جرای احکام که در سال ۱۳۵۶ به تصویب رسید بیان میکنند که پس از ابلاغ حکم اجرایی، فرد باید طی ده روز بدهکاری خود را پرداخت نماید. در غیر این صورت، طلبکار میتواند برای توقیف اموال از طریق واحد اجرای احکام در دادگاه درخواست دهد.
در این بین قانونگذار برخی استثنائات را برای حمایت از حقوق فرد بدهکار تعیین کرده که در روند توقیف کردن اموال استفاده میشوند. این اموال طبق مواد قانونی به عنوان اموال غیرقابل توقیف یا همان مستثنیات دین شناخته میشوند.
فلسفه وجودی مستثنیات دین و اهمیت شناخت آن
هدف اصلی از ایجاد این قانون، علاوه بر حفظ کرامات انسانی، جلوگیری از بیخانمانی و فروپاشی زندگی فرد بدهکار و حفظ حداقلهای زندگی برای او و خانوادهاش است. به عقیده قانونگذار حتی افراد بدهکار نیز باید یک زندگی معمولی و حداقلی داشته باشند.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمونآشنایی با مستثنیات دین به طلبکاران کمک میکند تا برای جلوگیری از دردسرهای قانونی اقدام به توقیف بیمورد نکنند. همچنین، اگر فرد بدهکار از حق خود در این زمینه آگاه باشد، از توقیف اموال و دارایی خود جلوگیری میکند.
ضمنا برای جلوگیری از ایجاد مشکلات حقوقی میتوانید فریب و تقلب در معامله؛ چه زمانی یک معامله فسخ میشود؟ را بخوانید.
فهرست کامل و قانونی مستثنیات دین چیست؟
فهرست مستثنیات دین چیست؟ در ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، فهرست کاملی از مستثنیات دین به صورت واضح و شفاف آمده است. در ادامه اموال معرفی شده به عنوان مستثنیات دین به تفکیک آمده است.
منزل مسکونی مورد نیاز برای بدهکار
خانه یا آپارتمانی که فرد بدهکار و خانواده او در آن زندگی میکنند از مهمترین مورد مستثنیات دین محسوب میشود. این خانه باید از نظر عرفی مطابق با شأن و وضعیت فعلی فرد بدهکار باشد. به عنوان مثال اگر منزل مسکونی بدهکار بیشتر از شأن عرفی او باشد، دادگاه دستور توقیف و به مزایده گذاشتن آن را صادر میکند. در مقابل مبلغی را نیز به بدهکار پرداخت میکند تا مسکنی متناسب با شأن خود تهیه کند.
مستثنیات دین چیست؟ اثاثیه و لوازم ضروری منزل
لوازم ضروری وسایلی هستند که فرد بدهکار و خانواده او برای زندگی روزمره به آنها نیاز دارند که باید طبق شأن عرفی تعیین شوند. به عنوان مثال، لوازم خانگی از جمله لوازم پخت و پز و لوازم ششتشو در این فهرست قرار دارند. اما وسایل لوکس و زینتی که بیش از نیاز عرفی باشند، در این دسته قرار نمیگیرند.
مواد غذایی به اندازه یک ماه
این مورد از مستثنیات دین در قانون اجرای احکام مدنی شامل مواد غذایی مصرفی بدهکار و افراد تحت حمایت او مانند همسر و فرزندان برای یک ماه است که غیرقابل توقیف هستند.
ابزارهای علمی و کتب دانشگاهی برای افراد اهل علم
این دسته از مستثنیات برای حمایت از شغل و دانش فرد بدهکار هستند. کتاب و وسایل علمی که مربوط به افراد اهل علم بوده و با شأن آنها تناسب دارد، در این دسته قرار میگیرد.
به عنوان مثال، کتابهای دانشگاهی که برای تدریس استفاده میشوند یا ابزاری که پزشک برای بیمار استفاده میکند، در فهرست اموال غیرقابل توقیف قرار دارند.
ابزار کار افراد اهل کسب و کار
منظور از ابزار در مستثنیات دین چیست؟ وسایل افراد صنعتگر، کشاورز، نجار، خیاط و… برای حفظ توانایی کسب درآمد آنها، در دسته مستثنیات دین قرار دارند. البته این ابزار باید با شغل فرد تناسب داشته باشند و در صورت وجود چندین دستگاه، فقط یکی از آنها جزو مستثنیات خواهد بود.
تلفن همراه فرد بدهکار
این وسیله برای ارتباطات ضروری و شغلی فرد محکوم علیه مورد استفاده قرار میگیرد و به همین دلیل، غیرقابل توقیف است. البته در این جا منظور یک گوشی معمولی برای ارتباطات و نه یک گوشی لوکس و گران قیمت است.
مستثنیات دین چیست؟ مبلغ پرداختی برای قرارداد اجاره
مبلغ اجاره ودیعه مسکنی که با شأن بدهکار تناسب دارد جزو مستثنیات دین خواهد بود. این مبلغ باید در اختیار بدهکار قرار بگیرد تا بتواند منزل دیگری برای زندگی اجاره نماید. در صورتیکه به مباحث حقوقی مربوط به اجرای احکام مدنی علاقهمند هستید میتوانید دوره جامع آیین دادرسی مدنی را تهیه کنید.
نکات طلایی در رابطه با مستثنیات دین
| اثبات مستثنیات دین | وظیفه اثبات این مورد بر عهده فرد بدهکار بوده و باید با ارائه مدارک به دادگاه آن را ثابت نماید. |
| تغییر شأن و عرف | شرایط و شأن عرفی افراد در گذر زمان تغییر میکند و دادگاه میتواند در هر زمانی مستثنیات را با توجه به شرایط موجود تعیین کند. |
| عدم توقیف در همه مراحل | مستثنیات دین در همه مراحل توقیف حتی قبل از صدور رای قبلی نیز قابل توقیف نیستند. |
| طلب مهریه | طبق رویه های قضایی و قانون جدید مستثنیات دین در مهریه، استثنائات برای وصول مهریه نیز رعایت خواهند شد. |
| خودرو | وضعیت خودرو در فهرست مستثنیات دین چیست؟ اگر بدهکار از خودرو برای گذراندن امور زندگی استفاده میکند، در دسته مستثنیات دین قرار میگیرد. |
| سهم الارث | زمانی که فرد بدهکار فوت نماید، کل بدهیهای او باید طبق قانون پرداخت شوند و دعاوی مستثنیات دین در مورد او غیرقابل اجرا است. |
حمایت قانونی و ضمانت دفاع از حقوق موکلین با دادرز
اطلاع از قوانین برای دفاع از حقوق خود در موارد مختلف حقوقی ضروری است. با این حال وکیل نقش موثری در روند پروندههای مختلف و موفقیت آنها دارد. انتخاب یک وکیل متخصص و مشورت با او میتواند از ضایع شدن حقوق شما جلوگیری کند. موسسه حقوقی دادرز، ضمن برگزاری دورههای آموزشی و تخصصی آمادگی آزمون وکالت، برای خدمت رسانی در زمینه حل دعاوی خانواده و کیفری آماده است.
همچنین، کلیه کتابهای آمادگی آزمونهای حقوقی مانند وکالت و قضاوت در سایت دادرز بوک قرار داشته و قابل خریداری هستند.
سوالات متداول
1. اگر مستثنیات دین تبدیل به دیگر اموال شود نیز غیرقابل توقیف خواهد بود؟
اگر اموال به نوع دیگری مانند پول تبدیل شده باشد قابل توقیف است، مگر اینکه فرد بدهکار ثابت کند قصد دارد از آن پول برای تهیه منزل یا دیگر مستثنیات دین استفاده کند.
2. مرجع قانونی برای تشخیص مستثنیات دین کدام است؟
دادگاه اجراکننده حکم مرجع قانونی بری تشخیص این نوع اموال است.
3. اگر فردی از خودرو برای امور شخصی استفاده کند، خودرو در دسته مستثنیات دین قرار میگیرد؟
خیر. خودرو مورد استفاده برای امورات شخصی قابل توقیف خواهد بود.