آیا سالهاست که آرزوی فرزند دارید اما درمانها نتیجه بخش نبوده و ناامیدی بر شما غلبه کرده است؟ احتمالا اهدای جنین به زوج نابارور یکی از بهترین روشهای پیش روی شما باشد. البته پیچیدگیهای قانونی و شرعی آن شما را سردرگم خواهد کرد. به همین دلیل در ادامه با قوانین و نکات مهم آیین نامه اجرایی قانون اهدای جنین آشنا میشوید تا مسیر هموارتری را تجربه کنید.
اهدای جنین به چه معناست؟
اهدای جنین یکی از روشهای کمک باروری به شمار میرود که طی آن، جنین به دست آمده از لقاح آزمایشگاهی (IVF) به زوجی دیگر واگذار میشود. در مواردی که سایر شیوههای درمان ناباروری نتیجه بخش نباشند، پزشک ممکن است استفاده از جنین اهدایی را به زوجین توصیه کند. برای انجام این روش درمانی، از بانک نگهداری جنینهای منجمد استفاده میشود. لازم به ذکر است که خانم مورد نظر برای این فرآیند باید هنوز به سن یائسگی نرسیده باشد.
معمولا طی فرآیند لقاح آزمایشگاهی، تعداد زیادی جنین تشکیل میشود که زوجین میتوانند آنها را منجمد کرده و برای بارداری بعدی نگهداری نمایند یا اینکه جنینها را به دیگران اهدا کنند.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکرداحتمال بارداری با استفاده از تخمک اهدایی یا جنین اهدایی چقدر است؟
موفقیت حاملگی با تخمک اهدایی، به کیفیت رویان (embryo)، سن اهداکننده و تعداد جنینهای انتقال یافته بستگی دارد. نرخ موفقیت برای تخمک اهدایی تازه حدود 50 درصد است. این نرخ برای تخمک اهدایی منجمد شده بیش از 40 درصد اعلام شده است. همچنین بر اساس آمار، 37 درصد از جنینهای اهدایی منجمد شده به تولد نوزاد منجر میشوند.
حکم شرعی جنین اهدایی چیست؟
به طور معمول زوجین به دلیل عسر و حرج و یا اضطرار به روش اهدای جنین تمایل پیدا میکنند. این وضعیت میتواند حکم اصلی مسائل را تغییر دهد و به جای آن، حکم ثانویه پدید آورد. از این رو، حکم شرعی اهدای جنین به زوج نابارور هم از چنین قاعدهای جدا نیست و به طور کامل و مطلق حرام محسوب نمیشود.
قانون در مورد نحوه اهدای جنین به زوج نابارور چه میگوید؟
قانون نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور مصوب 1382/04/29 مجلس شورای اسلامی در ماده 1 چگونگی اهدای جنین را توضیح میدهد. بر اساس این ماده قانونی، تمامی مراکز تخصصی مجاز در زمینه درمان ناباروری، با رعایت موازین شرعی و شرایط تعیینشده، اجازه دارند جنینهای حاصل از لقاح خارج رحمی زوجهای قانونی و شرعی را (پس از اخذ رضایت کتبی از آن زوجها) به رحم زنانی منتقل کنند که پس از ازدواج و طی اقدامات پزشکی، ناباروری آنها (یا همسرشان) اثبات شده باشد.
همچنین در ماده 2 همین قانون میخوانیم که درخواست برای دریافت جنین اهدایی باید به طور مشترک از سوی زن و شوهر تنظیم و به دادگاه تسلیم گردد. دادگاه در صورتی که شرایط زیر احراز شود، مجوز دریافت جنین را صادر میکند:
- بر اساس گواهی معتبر پزشکی، امکان بچهدار شدن برای زوجین فراهم نباشد و زن توانایی دریافت جنین را داشته باشد.
- زوجین از نظر اخلاقی صلاحیت لازم را داشته باشند.
- هیچ یک از زوجین محجور (فردی که از انجام تصرفات حقوقی و مالی منع شده) نباشند.
- هیچ کدام از زوجین به بیماریهای صعبالعلاج مبتلا نباشند.
- هیچ یک از زوجین به مواد مخدر اعتیاد نداشته باشند.
- زوجین دارای تابعیت جمهوری اسلامی ایران باشند.
ماده 3 و 4 قانون اهدای جنین به زوج نابارور
ماده 3 همین قانون به این مسئله اشاره دارد که تکالیف و مسئولیتهای زوجینی که جنین را دریافت میکنند چگونه خواهد بود. طبق این ماده قانون اهدای جنین به زوج نابارور، برخورد با فرزندی که از این طریق متولد میشود هم از نظر مراقبت و پرورش، هم از نظر هزینه زندگی و رعایت حرمت باید همانند همه فرزندان و والدین عادی باشد.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.ضمنا مطابق ماده 4 این قانون رسیدگی به صلاحیت زوجین متقاضی در دادگاه خانواده، به صورت فوقالعاده و بدون طی کردن تشریفات آیین دادرسی مدنی انجام میشود. در صورت رد صلاحیت زوجین، امکان اعتراض و درخواست تجدید نظر هم وجود دارد.
برتری اهدای جنین نسبت به اهدای اسپرم
اهدای جنین به دو دلیل بر اهدای اسپرم برتری دارد. اولا حساسیتهایی که در مورد سلول جنسی و اهدای اسپرم وجود دارد، در اینجا دیده نمیشود. در فرآیند اهدای جنین، آنچه انجام میشود انتقال اسپرم یا تخمک نیست و جنین درون رحم قرار خواهد گرفت. هرچند که برای اهدای جنین، ابتدا اسپرم و تخمک به آزمایشگاه اهدا میشوند، اما لقاح آن دو در محیط آزمایشگاه صورت میگیرد و هیچ تماس مستقیمی بین اسپرم و رحم فرد دریافت کننده وجود ندارد. همین نکته در صدور مجوز شرعی بسیار موثر خواهد بود.
دوما در روند اهدای اسپرم، سلول جنسی به طور مستقیم و با استفاده از ابزار به رحم زن متقاضی منتقل میشود و سبب بروز نگرانی از بابت اختلاط میاه (مایعات جنسی) خواهد شد. در این وضعیت (هرچند بسیار ضعیف) اما احتمال میرود که فرزند متولد شده از اسپرم همسر باشد نه از اسپرم اهدا شده. این امر دلیلی بر عدم جواز اهدای اسپرم غیرهمسر تلقی شده است. اما چنین نگرانی و اشکالی در روند اهدای جنین در پرتو فقه و حقوق وجود ندارد.
چراکه جنین مورد نظر در آزمایشگاه به رحم منتقل خواهد شد و مسئله اختلاط اسپرم فرد اهداکننده با اسپرم همسر زن (فرد صاحب رحم) مطرح نمیشود.
روش ارائه درخواست برای دریافت جنین اهدایی به دادگاه
دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به درخواست اهدای جنین به زوج نابارور را دارد، دادگاه خانواده در محل سکونت یا اقامت زوجین است. نکته مهم این است که زوجین برای این تقاضا تنها یک درخواست ارائه میدهند (نه دادخواست)، زیرا موضوع دریافت جنین جزو امور ترافعی به شمار نمیرود.
زوجین متقاضی باید مدارک پزشکی اثباتکننده ناباروری را در کنار کپی برابر اصل شناسنامه و عقدنامه خود ارائه دهند. همچنین به گواهی عدم اعتیاد و عدم ابتلا به بیماری هم نیاز است. دادگاه ضمن بررسی مدارک و برای اطمینان بیشتر، زوجین را به پزشکی قانونی ارجاع خواهد داد تا انجام آزمایشات تکمیلی را در نظر بگیرند.
در نهایت، اگر دادگاه پس از بررسیها تشخیص دهد که زوجین صلاحیت دریافت جنین را دارند، با صدور دستوری آنها را به یکی از مراکز درمان ناباروری معرفی میکند.
جمع بندی
در نهایت اهدای جنین میتواند پنجره امیدی برای زوجهای نابارور باشد، اما پیچیدگیهای قانونی و شرعی آن نیازمند آگاهی کامل است. ما در این مقاله سعی داشتیم چنین چالشهایی را برای شما برطرف کنیم. ضمنا به یاد بسپارید که در آکادمی دادرز کنار شما هستیم تا با بررسی نکاتی مانند اینکه دادگاه خانواده به کدام دعاوی رسیدگی میکند، دانش حقوقیتان را افزایش دهید و مسیرهای پر چالش را به راحتی پشت سر بگذارید.