بسیاری از افراد در زمان استخدام، دریافت مجوزهای گوناگون و یا حتی ثبت نام در دانشگاه، به گواهی سوءپیشینه کیفری نیاز دارند. نداشتن این مجوز میتواند فرصتهای شغلی را محدود کرده و یا باعث محرومیت فرد از حقوق قانونی و اجتماعی در جامعه شود. نکته مهم این است که همه جرائم به سوء پیشینه منجر نشده و فقط برخی از آنها در سابقه افراد ثبت میشوند. از این رو، در ادامه به این مطلب خواهیم پرداخت که کدام جرائم باعث سوء پیشینه خواهند شد، تأثیر آنها روی محرومیت اجتماعی، شغلی و تحصیلی چقدر است و چگونه میتوان آنها را پاک کرد.
تعریف دقیق سوءپیشینه کیفری؛ سابقه کیفری چیست؟
سوء پیشینه همان سابقه کیفری افراد است که در اثر محکومیت قطعی و در اثر جرایم عمدی در مدت زمان معین ایجاد میشود. این سابقه در سامانههای قضایی و پلیسی ثبت شده و در هر زمان مورد استعلام قرار میگیرد. سابقه مورد نظر شامل احکام قطعی کیفری، قرارهای بازداشت، تعقیبهای جزایی و یا تعلیق مجازات است که میتواند در مواردی مانند دریافت ویزا، مجوزهای شغلی و قضایی، استخدام و… تأثیرگذار باشد.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردجرایم کیفری به چه جرایمی گفته میشود؟
جرایم کیفری از جمله مهمترین مباحث حقوق جزا در ایران است و به هرگونه اقدام برهم زننده نظم و امنیت عمومی گفته میشود. طبق قانون مجازات اسلامی، برای هر یک از این جرایم، مجازات متناسبی در نظر گرفته شده و پس از بررسی دادگاه کیفری، قابل اجرا هستند. به طور کلی، جرایم کیفری به دو دسته موثر و غیرموثر تقسیمبندی میشوند که تنها برخی از آنها در گواهی سوءپیشینه کیفری ثبت میشوند.
سابقه کیفری موثر: این سابقه به محکومیت قطعی فرد به جرم مرتکب شده تعلق دارد و به موجب آن، فرد مجرم از بعضی حقوق اجتماعی محروم خواهد شد. طبق تبصره ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی، محکومیت مؤثر به محکومیتی گفته میشود که در آن فرد بعد از اجرای حکم و بر اساس ماده ۲۵ این قانون، از حقوق اجتماعی محروم شود.
سابقه کیفری غیرموثر: این نوع سابقه به محکومیتهای جزئی مربوط میشود که پیامدهای منفی اجتماعی به همراه ندارد.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمون
کدام جرایم در گواهی سوءپیشینه ثبت میشوند؟
بسیاری از افراد در زمان دریافت گواهی عدم سوء پیشینه از سوابق کیفری قابل ثبت بیاطلاع هستند. طبق حقوق کیفری ایران، همه جرایم در سوء پیشینه کیفری ثبت نشده و تنها زمانی منجر به ثبت خواهد شد که فرد محکوم به جرایم عمدی شده و صدور حکم قطعی نیز به دنبال داشته باشد. بنابراین میتوان گفت محکومیتهای موثر منجر به ثبت در سوء پیشینه افراد خواهند شد و مفهوم سوء پیشینه برای همه جرایم ارتکابی مصداق پیدا نمیکند. ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی به مدت زمان سوء پیشینه در جرایم مختلف اشاره داشته است که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
محکومیت به مجازاتهای نوع حبس ابد و سالب حیات: اگر جرمی که شخص مرتکب شده باعث شود تا دادگاه او را به حبس ابد یا اعدام محکوم کند، سوءپیشینه کیفری از زمان تاریخ توقف اجرای حکم به مدت ۷ سال در نظر گرفته میشود.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.محکومیت فرد به قطع عضو یا قصاص آن: این محکومیت زمانی موثر است که دیه جنایت وارد شده از نصف دیه مجنی علیه بیشتر باشد. به بیان دیگر، اگر فرد جرمی را مرتکب شود که دارای محکومیت قطع یا قصاص عضو باشد، به مدت سه سال دارای سوء پیشینه خواهد شد.
محکومیت حبس تا درجه ۴ و نفی بلد: در این نوع محکومیت نیز فرد دارای سه سال سوء پیشینه خواهد بود.
محکومیت به حد: شلاق حدی باعث میشود تا فرد به مدت دو سال دارای سوء سابقه شود.
محکومیت در قصاص عضو: این نوع محکومیت در حالیکه دیه جنایت نصف دیه کامل یا کمتر از نصف دیه باشد، باعث ایجاد دو سال محکومیت کیفری خواهد شد.
محکومیت به حبس از نوع درجه ۵: این نوع محکومیت نیز میتواند دو سال پیشینه کیفری برای فرد ایجاد کند.
کدام جرایم به سوء پیشینه منجر نمیشوند؟
کدام جرایم سوء پیشینه کیفری ندارند؟ در این بین برخی جرایم مانند جرایم دارای مجازاتهای درجه پایین و جرایم غیرعمد در دسته محکومیتهای کیفری غیرمؤثر قرار داشته و قابل درج در گواهی سوءپیشینه نیستند. در ادامه به معرفی جرایم بدون سوء پیشینه پرداخته شده است.
- جرایم غیر عمد
- جرایم با حبس تعزیری درجه ۶ الی ۸
- جرایمی که در آن فرد مورداتهام قرار گرفته اما حکم قطعی برای جرم او صادر نشده است، به سوءپیشینه کیفری منجر نمیشوند.
- جرایمی که در آن فرد تبرئه شده است.
- جرایم تعزیری با مجازات غیرحبس.
سوءپیشینه کیفری روی اشتغال و تحصیل چه تاثیری دارد؟
گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه یکی از مراحل مهم در فرآیند استخدام در مراکز مختلف به خصوص در ارگانهای دولتی محسوب میشود. از این رو میتوان گفت، سوء پیشینه باعث محرومیت شغلی و استخدام در مراکز دولتی، آموزشی، نظامی و حتی برخی مشاغل خصوصی خواهد شد. البته این سوء سابقه تأثیری روی تحصیل نخواهد داشت. مگر اینکه شرط نداشتن آن در برخی از رشتهها و مراکز آموزشی وجود داشته باشد.
این محرومیتهای دائمی یا موقت از حقوق اجتماعی، مشاغل دولتی و… به عنوان مجازات تبعی برای جرایم عمدی در نظر گرفته شده و تا پایان مدت زمان در نظر گرفته شده طبق قانون، همچنان موجب محرومیت از حقوق اجتماعی فرد خواهند شد.
تاثیر سوءپیشینه روی استخدام تا چه زمانی است؟
طبق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، مدت زمان مشخصی برای تاثیر سوء سابقه تعیین شده و بعد از گذشت این مدت، سابقه کیفری نیز پاک خواهد شد. بنابراین فرد میتواند پس از پاک شدن سوء پیشینه کیفری بر اثر مرور زمان، برای گرفتن عدم سوء پیشینه اینترنتی اقدام کند.
در ضمن مرور زمان در حقوق کیفری دارای معانی دیگری هم است که در آموزش کامل مرور زمان در حقوق کیفری و مرور مواد مربوطه به آن پرداخته شده است.
حرف آخر
سوءپیشینه کیفری به سابقه کیفری مؤثر یا همان محکومیتهای عمدی و قطعی گفته میشود که ایجادکننده محدودیتهای قانونی و اجتماعی برای فرد است. در این مطلب به انواع محکومیتهای موثر پرداخته و آنها را معرفی کردیم. با توجه به این موضوع میتوان گفت که رعایت قوانین و عدم ارتکاب جرایم عمدی اهمیت زیادی داشته و باعث حفظ حقوق اجتماعی، عدم ایجاد محرومیتهای قانونی و اشتغال در مشاغل حساس خواهد شد.
البته باید توجه داشت که پس از اعمال مجازات و سپری شدن مدت زمان قانونی آن، سوء پیشینه به صورت خودکار پاک شده و امکان برخورداری از بسیاری حقوق اجتماعی مجدداً وجود دارد. مجموعه حقوقی دادرز با سالها تجربه در زمینه دعاوی حقوقی، کیفری و خانواده، آماده ارائه بهترین راهکارها در زمینههای مختلف از جمله سوء پیشینه کیفری است.