بسیاری از افراد تصور میکنند که رانندگی بدون گواهینامه (مخصوصا با موتور)، تنها یک تخلف ساده است؛ اما زمانی که حادثهای رخ میدهد، با پیامدهای سنگین قانونی، مالی و حتی کیفری روبهرو میشوند. ناآگاهی از قوانین میتواند هزینههای بزرگی به همراه داشته باشد. به همین دلیل آشنایی با جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین و مجازاتهای آن برای هر رانندهای ضروری است.
رانندگی بدون گواهینامه جرم است؟
رانندگی بدون داشتن گواهینامه معتبر طبق قانون ایران جرم محسوب میشود. به این معنا که هر فردی اگر وسیله نقلیه موتوری را که نیاز به گواهینامه دارد بدون داشتن گواهینامه رسمی به خیابان بیاورد، مرتکب جرم شده و قابل مجازات است. همچنین اگر شخصی به موجب حکم دادگاه از رانندگی محروم شده باشد اما با وجود این ممنوعیت دوباره اقدام به رانندگی کند، عمل او نیز جرم به حساب میآید. مجازات رانندگی بدون گواهینامه و حکم تصادف به طور صریح در ماده 723 قانون مجازات اسلامی ذکر شده و برای آن مواردی مانند حبس یا جزای نقدی در نظر گرفته شده تا از رانندگی غیرقانونی و خطرات احتمالی آن جلوگیری شود.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردمجازات جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین
قانون برای رانندگی بدون گواهینامه و حتی مدارکی که تاریخ اعتبار آنها گذشته، مجازات زیر را در نظر دارد:
پیامدهای تصادف با گواهینامه منقضیشده
طبق مقررات بیمه مرکزی، اگر رانندهای با گواهینامهای که اعتبار آن به پایان رسیده دچار سانحه شود، بیمه شخص ثالث موظف به پرداخت کامل خسارت است. در این شرایط، مبلغ پرداختی از راننده مطالبه نمیشود و تنها جریمه مربوط به تمدید نکردن به موقع گواهینامه برای او در نظر گرفته خواهد شد.
پیامدهای تصادف جرحی توسط راننده فاقد گواهینامه
چنانچه رانندهای بدون داشتن گواهینامه در تصادفی مقصر باشد که منجر به آسیب بدنی شود، علاوه بر الزام به پرداخت دیه، دادگاه میتواند مجازات شدیدتری اعمال کند؛ از جمله حبس تعزیری و سلب حق رانندگی تا مدت پنج سال. این جرم هم حقالناس و هم جنبه عمومی دارد و حتی با گذشت شاکی نیز مجازات نداشتن گواهینامه منتفی نمیشود. مطابق قوانین مربوط به جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین، در این موارد بیمه دیه را میپردازد اما بعدا آن مبلغ را از راننده مقصر بازپس میگیرد.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمونپیامدهای تصادف منتهی به فوت بدون گواهینامه
در صورتی که رانندهای فاقد گواهینامه موجب تصادفی منجر به فوت شود، این عمل معمولا در حکم قتل شبه عمد تلقی میشود. در نتیجه، با جریمه همراه نداشتن گواهینامه رانندگی روبرو نیستیم و فرد به پرداخت دیه کامل و تحمل حبس که غالبا بیش از دو سال است محکوم میشود و امکان محرومیت یک تا پنجساله از رانندگی نیز وجود دارد. هرچند بیمه دیه را به اولیای دم پرداخت میکند، اما مطابق قانون کل مبلغ از راننده مقصر مطالبه خواهد شد.
مجازات جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین: افراد زیر هجده سال
همانطور که میدانید، برای دریافت گواهینامه پایه سوم باید حداقل هجده سال کامل داشته باشید. پیش از رسیدن به این سن، نه امکان شرکت در کلاسهای آموزش رانندگی وجود دارد و نه میتوان در آزمون رانندگی شرکت کرد یا گواهینامه دریافت کرد. بنابراین رانندگی در سن کمتر از هجده سال، در عمل به معنای رانندگی بدون گواهینامه محسوب میشود.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.تا زمانی که فرد گواهینامه نداشته باشد و پشت فرمان بنشیند، از نظر قانونی مرتکب جرم شده و بدون توجه به سن او، مشمول مجازات و جریمه خواهد بود. در نتیجه طبق قانون مجازات اسلامی، افراد زیر هجده سال و همچنین افرادی که بالای هجده سال هستند اما گواهینامه ندارند، در این مورد با مجازات یکسان روبهرو میشوند.
همچنین توصیه میشود هنگام رانندگی مدارک ضروری مانند کارت خودرو، گواهینامه، بیمهنامه شخص ثالث، برگه معاینه فنی و کارت سوخت را همراه داشته باشید. همراه داشتن این مدارک نشان میدهد علاوه بر مهارت رانندگی، به قوانین مربوط به جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین و البته نکات ایمنی نیز توجه دارید و رعایت همین موارد ساده میتواند شما را به یک راننده مسئول تبدیل کند.
آیا در تصادف، راننده بدون گواهینامه تحت پوشش بیمه قرار میگیرد؟
یکی از پرسشهای رایج در حوادث رانندگی این است که اگر رانندهای بدون گواهینامه دچار تصادف شود، آیا بیمه خسارت را پرداخت میکند؟ پاسخ به نوع بیمهنامه و شرایط حادثه بستگی دارد، اما در اغلب موارد رانندگی بدون گواهینامه میتواند موجب شود شرکت بیمه از پرداخت مستقیم خسارت خودداری کند. این امر به دلیل سختگیریهای قانونی برای پیشگیری از تخلفات و افزایش مسئولیتپذیری رانندگان است.
نقش بیمه شخص ثالث در تصادفات منجر به فوت راننده بدون گواهینامه
مطابق قانون بیمه شخص ثالث مصوب سال 1395، شرکتهای بیمه وظیفه دارند دیه متوفی یا خسارت وارد شده به زیاندیدگان را در اینگونه حوادث پرداخت کنند. با این حال، پس از جبران خسارت، بیمهگر میتواند مبلغ پرداختی را از راننده مقصر که فاقد گواهینامه بوده است، مطالبه کند. این اقدام هم برای حمایت از زیاندیدگان و هم در راستای اجرای عدالت قانونی صورت میگیرد.
حکم تصادف با گواهینامه کمتر از یک سال
قوانین مربوط به افرادی که به تازگی گواهینامه دریافت کردهاند و زمان رانندگی آن را به همراه ندارند، در برخی موارد با سایر رانندگان تفاوت دارد. اگر فردی با گواهینامه کمتر از یک سال دچار تصادف شود، در شرایط خاص ممکن است گواهینامه او تمدید نشود و ناچار شود دوباره در دورههای آموزشی رانندگی شرکت کرده و آزمون بدهد.
از مهمترین مواردی که میتواند باعث عدم تمدید گواهینامه شود، میتوان به این موارد اشاره کرد:
- مقصر شناخته شدن در تصادف منجر به فوت یا جرح
- تکرار تخلفات حادثهساز در مدت کوتاه مانند سرعت غیرمجاز و مشمول قوانین جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین شدن
- سبقت خطرناک یا عبور از چراغ قرمز
- جمع شدن نمرات منفی در سال اول رانندگی
- صدور حکم قضایی مبنی بر عدم صلاحیت یا ممنوعیت موقت رانندگی
- تشخیص پلیس راهور مبنی بر نداشتن صلاحیت برای رانندگی ایمن
با این حال، میزان جریمه رانندگی با گواهینامه کمتر از یک سال تفاوتی با رانندگانی که بیش از یک سال از دریافت گواهینامه آنها گذشته است ندارد.
جمع بندی بحث جرم رانندگی بدون گواهینامه برای موتور و ماشین
در مجموع باید بدانید که رانندگی بدون گواهینامه هم برای موتور و هم ماشین تنها یک تخلف ساده نیست و میتواند پیامدهای جدی مانند جریمههای سنگین، مسئولیتهای حقوقی و حتی مجازات کیفری به همراه داشته باشد. آگاهی از قوانین مجازات رانندگی بدون گواهینامه میتواند از بسیاری از مشکلات جلوگیری کند. همچنین فراموش نکنید در آکادمی دادرز تلاش میکنیم شما را با حقوق قانونی خود آشنا کنیم و مسائل مهمی مانند نکات و قوانین مربوط به ارث و موضوعات حقوقی مشابه را با شما به اشتراک بگذاریم تا به طور کامل از حقوق شهروندی خودتان آگاه شوید.