وقتی فردی برای مدت طولانی ناپدید میشود و هیچ خبری از او در دست نیست، خانواده با پرسشهای مهمی روبهرو میشوند؛ از وضعیت اموال گرفته تا تکلیف همسر و وراث. در چنین شرایطی قانون برای شخصی که به عنوان غایب مفقودالاثر شناخته میشود، مقررات مشخصی در نظر گرفته است. آشنایی با این قوانین کمک میکند تا خانواده بتوانند در مورد اموال، طلاق و سایر مسائل حقوقی تصمیم درستی بگیرند.
منظور از غایب مفقودالاثر چیست؟
برای پاسخ به این سؤال که غایب یا مفقودالاثر کیست، باید گفت این واژه یکی از اصطلاحات حقوقی است که در قانون مدنی و قانون امور حسبی به کار رفته است. در مفهوم حقوقی، مفقودالاثر به فردی گفته میشود که برای مدت قابل توجهی از محل زندگی و اقامتگاه خود دور مانده و هیچ خبری از او به دست نمیرسد. در فقه نیز از چنین فردی با عنوان غایب مفقودالخبر یاد میشود.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردغیبت طولانی یک شخص، پیامدهایی به دنبال دارد؛ زیرا نبود او برای مدت زیاد ممکن است این تصور را ایجاد کند که وی درگذشته است. به همین دلیل، قانون مدنی و فقه برای آثار ناشی از این غیبت مقرراتی تعیین کردهاند. از جمله این آثار میتوان به امکان درخواست طلاق از سوی زن در صورت گذشت بیش از چهار سال از غیبت شوهر اشاره کرد. همچنین احتمال تقسیم دارایی فرد غایب و انتقال آن به ورثه نیز وجود دارد.
روند مدیریت امور مالی مفقودالاثر
مدیریت امور مالی فرد مفقودالاثر در قانون دارای وضعیت ویژهای است و مقررات مشخصی برای آن در نظر گرفته شده است. این امور ممکن است به دو شکل انجام شوند.
- اداره اموال توسط نماینده قراردادی انجام میشود.
در این حالت، اگر شخص پیش از غیبت برای اداره اموال خود تعیین تکلیف کرده و فردی را به عنوان وکیل یا نماینده معرفی کرده باشد، همان شخص مسئول اداره اموال خواهد بود. به این معنی که امور طبق همان قرار تعیین تکلیف انجام میشود تا زمانی که برای غایب حکم موت فرضی صادر شود. با توجه به این شرایط تقسیم اموال غایب مفقودالاثر معمولا مشکلی در اداره اموال به وجود نمیآید.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمون
- دادستان اداره اموال غایب را بر عهده میگیرد.
حالت دیگر زمانی است که برای اداره اموال شخصی تعیین نشده باشد. در این وضعیت، تا زمانی که فردی به عنوان امین مشخص نشود، دادستان اداره اموال فرد غایب را بر عهده خواهد داشت. همچنین دادستان یا افرادی که از اموال غایب نفع میبرند، میتوانند از دادگاه درخواست کنند که شخصی به عنوان امین برای اداره اموال تعیین شود.
فراموش نکنید که وراث غایب نیز میتوانند درخواست کنند که پیش از صدور حکم موت فرضی، اموال به طور موقت در اختیار آنها قرار گیرد. در نهایت پس از گذشت مدتی که بر اساس عرف و عادت احتمال زنده بودن شخص در آن مدت وجود ندارد، حکم موت فرضی صادر میشود و پس از آن اموال میان وراث تقسیم خواهد شد.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.شرایط ثبت درخواست تعیین امین برای مفقودالاثر
از آنجا که هدف از تعیین امین، سپردن اموال غایب به فردی مورد اعتماد است تا اموال حفظ و نگهداری شوند، هر شخصی که به نوعی در اموال غایب منفعت احتمالی داشته باشد، این امکان را دارد که درخواست نصب امین را مطرح کند. البته فرد باید در جایگاهی باشد که در صورت تعیین نشدن امین حقوق او تضییع شود. براساس ماده 130 قانون امور حسبی، دادستان و افراد ذینفع (وراث و بستانکاران) این حق را دارند که از دادگاه تقاضای تعیین امین برای اداره اموال غایب کنند.
خوب است بدانید که در این ماده قانونی از عبارت «از قبیل» استفاده شده؛ بنابراین اشخاصی که میتوانند چنین درخواستی ارائه دهند، محدود به موارد ذکر شده نیستند. علاوه بر کسانی که در صورت فوت فرد غایب از ارث او بهرهمند میشوند، افراد دیگری که به نوعی حق یا منفعتی در اموال غایب دارند نیز میتوانند تقاضای تعیین امین اموال غایب مفقودالاثر کنند.
برای نمونه، اشخاص واجبالنفقه غایب مانند همسر در ازدواج موقت که شرط پرداخت نفقه برای او در نظر گرفته شده است، یا خویشاوندان نسبی حتی اگر در زمره وراث نباشند، میتوانند از دادگاه درخواست تعیین امین نمایند.
تکلیف همسر غایب مفقودالاثر چیست؟
طبق قانون وضعیت همسر فردی که مفقودالاثر شده، به این صورت مشخص میشود که اگر شوهر به مدت چهار سال کامل غایب باشد، همسر او حق دارد از دادگاه درخواست طلاق بدهد. اما صدور طلاق تنها زمانی امکانپذیر است که مراحل قانونی زیر انجام شود:
- ابتدا باید در یکی از روزنامههای محلی و نیز یک روزنامه کثیرالانتشار تهران، سه نوبت آگهی منتشر شود.
- این آگهیها باید با فاصله یک ماهه از هم چاپ شوند و در آن از افرادی که ممکن است خبری از غایب داشته باشند، دعوت شود تا اطلاعات خود را به دادگاه ارائه کنند.
پس از چاپ آگهیها، باید یک سال از تاریخ اولین اعلان بگذرد. اگر در این مدت هیچ نشانهای از زنده بودن شوهر به دست نیاید و حیات او احراز نشود، دادگاه شرایط طلاق را محقق میداند و زن را طلاق میدهد. بنابراین، همسر فرد مفقودالاثر تنها پس از گذراندن این مهلتها و انجام تشریفات قانونی میتواند از امکان طلاق استفاده کند.
وضعیت اموال و ازدواج پس از بازگشت مفقودالاثر چه میشود؟
اگر شخصی که برای او حکم موت فرضی صادر و اموالی که داشته میان ورثه تقسیم شده دوباره پیدا شود، آن بخش از داراییهای او که همچنان نزد ورثه باقی مانده باشد به وی بازگردانده میشود. این اموال ممکن است خود مال، منافع حاصل از آن یا بهای اموالی باشد که متعلق به مفقودالاثر بوده است.
همچنین اگر بازگشت غایب مفقودالاثر پیش از پایان یافتن عده همسر وی اتفاق بیفتد، امکان بازگشت او وجود دارد؛ اما اگر مدت عده همسر به پایان رسیده باشد، دیگر چنین امکانی برای مفقودالاثر وجود نخواهد داشت.
جمع بندی
در نتیجه، آشنایی با مقررات مربوط به مفقودالاثر باعث میشود خانواده و ذینفعان بتوانند درباره امور مالی، تعیین امین و وضعیت همسر تصمیمی درست و مطابق قانون بگیرند. قانون برای هر مرحله (از غیبت تا احتمال بازگشت) چارچوب مشخصی ارائه کرده تا ابهامها به حداقل برسد. در کنار این موارد فراموش نکنید که آکادمی دادرز به شما کمک میکند هر پرسشی که در ذهن دارید، حتی موضوعاتی مانند اختیارات و وظایف رهبر چیست؟ را به راحتی بررسی کرده و بدون درگیری با مفاهیم پیچیده پاسخ پرسشهای خود را به دست آورید.