چک به عنوان یکی از اسناد تجاری پرکاربرد، برای مبادلات اقتصادی در ایران مورد استفاده قرار میگیرد. با وجود قوانین جدید برای چک صیادی و اعتبار بالای آن، هنوز هم برگشت خوردن چک به دلایل مختلف، از جمله معضلات فعالان اقتصادی است. به دلیل ایجاد محدودیتهای مالی، مسدودی حساب و کاهش اعتبار در بانک، کلیه افراد باید پس از برگشت چک برای رفع سوء اثر آن اقدام نمایند. در حال حاضر، با کمک سامانه صیاد که به بانک مرکزی تعلق دارد و قوانین جدیدی که برای چک تصویب شده، این فرآیند سریعتر شده است. در ادامه به مراحل رفع سوءاثر چک صیادی و ضرورت انجام آن خواهیم پرداخت.
مفهوم حقوقی رفع سوءاثر چک صیادی چیست؟
به گفته کارشناسان حقوقی، مفهوم سوء اثر چک از نظر بانک مرکزی همان سابقه عدم وصول چک در سامانه اطلاعات مشتریان است که در نظام بانکی ثبت میشود.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکرد
پس از برگشت خوردن چک، گواهی عدم پرداخت توسط بانک ارائهکننده دسته چک صادر میشود.
رفع سوء اثر به حذف سابقه ثبت شده در نظام بانکی به دلیل برگشت خوردن چک گفته میشود. به بیان دیگر، صادرکننده از این طریق میتواند با پاک کردن نام خود از لیست افراد دارای سابقه چک برگشتی، محدودیتهای ایجاد شده بانکی را حذف کند. مطالعه اگر چک برگشت بخورد چه کار کنیم؟ اقدامات قانونی و موثر میتواند اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار دهد.
محدودیتهای مرتبط با برگشت خوردن چک کدامند؟
- صاحب چک برگشتی امکان افتتاح هرگونه حساب در بانکها و موسسات اعتباری را نخواهد داشت.
- پس از برگشت خوردن چک، حسابها و کارتهای بانکی صادرکننده به میزان مبلغ چک مسدود شده و امکان انجام عملیات مالی نخواهد بود.
- تا زمانی که سوء اثر چک برگشتی رفع نشده باشد، امکان دریافت دسته چک جدید وجود ندارد.
- صادرکننده چک نمیتواند تسهیلات بانکی یا ضمانت نامههای بانکی دریافت کند.
- طبق قوانین جدید، افرادی که دارای سابقه چک برگشتی باشند، امکان ثبت چک جدید در سامانه صیاد را نخواهند داشت.
۶ روش عملی برای رفع سوءاثر چک صیادی در قانون جدید
قانون اصلاح شده مربوط به صدور چک به طور شفاف مشخص کرده است که فرد دارای چک برگشتی میتواند از راهکارهای قانونی و رسمی برای رفع سوءاثر چک صیادی استفاده کند. ۶ روش قانونی زیر برای حذف سابقه منفی مورد استفاده قرار میگیرند.
روش اول: تامین کسری موجودی و وصول چک
در این روش تنها باید موجودی چک را تامین نمود و بدین ترتیب رفع سوءاثر نیز سریعاً انجام میشود. صادرکننده چک باید مبلغ چک برگشتی و کارمزدهای قانونی را در حساب خود قرار دهد. سپس دارنده چک میتواند به بانک مراجعه کرده و چک را وصول نماید. در این حالت، بانک گواهی عدم پرداخت مربوط به چک را باطل میکند. مدت زمان رفع سوء اثر چک برگشتی صیادی نیز حدود 7 روز کاری خواهد بود.
روش دوم؛ تحویل لاشه چک به بانک برای رفع سوءاثر چک صیادی
از این روش بعد از تسویه حساب با دارنده چک استفاده میشود. در واقع صادرکننده چک ابتدا باید با دارنده چک به توافق رسیده و بدهی او را تسویه نماید. سپس، لاشه چک برگشت خورده را دریافت کرده و به بانک صادرکننده تحویل دهد. متصدی بانک پس از دریافت چک برگشت خورده، یک رسید کتبی به صاحب آن ارائه میدهد که نشان دهنده تسویه حساب است. این مراحل طبق شرایط جدید رفع سوء اثر چک برگشتی انجام میشود.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.روش سوم؛ دریافت رضایت نامه محضری از دارنده چک در نبود لاشه
ممکن است ذینفع چک یا کسی که به عنوان دارنده کنونی چک برگشتی شناخته میشود، به دلایل مختلف لاشه آن را در اختیار نداشته باشد. در این صورت، باید در دفترخانه اسناد رسمی حاضر شده و رضایت خود را بابت دریافت مبلغ چک اعلام نماید. تحویل رضایتنامه به بانک به صورت رسمی و قانونی باعث رفع سوءاثر چک صیادی و ابطال آن خواهد شد. در صورتیکه ذینفع نهاد عمومی غیردولتی یا شخص حقوقی دولتی است، باید یک نامه رسمی به بانک ارائه کرده و رضایت خود را اعلام نماید. در این صورت، بانک میتواند برای رفع سوء اثر چک به صورت قانونی اقدام کند.
روش چهارم؛ واریز مبلغ چک و مسدود کردن آن در زمان نبود دارنده چک
اگر ذینفع چک در دسترس نباشد، برای رفع سوء اثر باید مبلغ چک را به حساب قرض الحسنه جاری در بانک صادرکننده واریز و آن را مسدود نمود. با توجه به اینکه دارنده چک برای تسویه و دریافت رضایت وجود ندارد، مبلغ واریز شده باید در حساب به صورت مسدود باقی بماند. در این بین بانک خبر تامین وجه مسدودی مبلغ چک را طی ۳ الی ۵ روز کاری به دارنده اطلاع میدهد. در صورتیکه دارنده باز هم به بانک مراجعه نکند، پس از گذشت ۱۲ ماه وجه آزاد و سوء اثر ایجاد شده نیز حذف خواهد شد.
روش پنجم؛ رفع سوءاثر چک صیادی پس از تاریخ انقضای سابقه
اگر به دلایل مختلف نتوانستید اقدامی برای رفع سو اثر چک برگشتی انجام دهید، گواهی عدم پرداخت چک از سامانه اطلاعیه بانک مرکزی به دلیل پایان مدت انقضا، پاک میشود. به بیان دیگر رفع سوء اثر چک بعد از سه سال به صورت خودکار انجام خواهد شد. البته این روش در صورتی قابل انجام خواهد بود که دارنده چک در طول این مدت دعوای حقوقی یا کیفری علیه صادرکننده مطرح نکرده باشد. بانک مرکزی نیز در صورت وجود چنین شرایطی، رفع سوءاثر چک صیادی را بدون نیاز به مراجعه صادرکننده انجام خواهد داد.
اگر علاقهمند به یادگیری قوانین حقوقی مربوط به صدور چک هستید میتوانید دوره قانون صدور چک را تهیه نمایید.
روش ششم؛ دریافت حکم قضایی و اعلام عدم بدهی
اگر برگشت خوردن چک در اثر اختلافات حقوقی ایجاد شده باشد، برای رفع سوء اثر آن باید حکم قضایی یا نامه رسمی از مراجع قانونی دریافت کرد. به عنوان مثال، اگر صادرکننده چک بتواند عدم وجود هرگونه بدهی را ثابت کند و یا اعلام نماید چک صادر شده بابت معاملات ممنوع یا غیر قانونی بوده، دادگاه حکم برائت ذمه برای او صادر مینماید و فرد میتواند آن را به بانک برای رفع سوءاثر تحویل دهد.
چک های صیادی و غیرصیادی چه تفاوتی از نظر رفع سوء اثر دارند؟
| چک صیادی | اطلاعات مربوط به این چکها به صورت الکترونیکی در سامانه ثبت شده و به همین دلیل رفع سوءاثر سریعتر انجام خواهد شد. امکان پیگیری آنلاین رفع اثر چک برگشتی از طریق سامانه صیاد وجود دارد. |
| چک غیر صیادی | به دلیل عدم ثبت اطلاعات در سامانه صیاد، برای رفع سوء اثر به استعلامهای متعدد و پیگیری دستی نیاز است. همچنین باید رضایت نامه صاحب چک در سیستم ثبت گردد. |
موسسه حقوقی دادرز؛ حامی شما در معاملات مالی
به طور کلی، رفع سوء اثر چک برگشتی با استفاده از روشهای مختلفی انجام میشود و شما میتوانید هر کدام از این روشها را با توجه به علت برگشت خوردن و مقررات مربوط به آن، انتخاب نمایید. در این رابطه، استفاده از وکیل متخصص و مجرب اهمیت زیادی دارد.
آکادمی و موسسه حقوقی دادرز، با کمک تجربه وکلای خود در زمینه پروندههای چک برگشتی، به شما کمک میکند تا در کمترین زمان ممکن، مشکلات ایجاد شده در زمینه رفع سوءاثر چک صیادی را برطرف کنید. همچنین، سایت دادرزبوک مرتبط به این مجموعه، منبع کاملی از کتابهای آزمونهای حقوقی مانند وکالت و قضاوت است و داوطلبان این آزمونها میتوانند کلیه منابع معتبر از جمله درسنامه جامع حقوق تجارت را از این سایت تهیه کنند.
سوالات متداول
1. آیا در صورت گم شدن لاشه چک، امکان رفع سوء اثر آن همچنان وجود دارد؟
بله. برای رفع سوء اثر بدون لاشه چک به رضایتنامه محضری از دارنده چک نیاز است و یا باید مبلغ چک را به حساب قرض الحسنه جاری منتقل و مسدود کرد.
2. فرایند رفع سوء اثر چک برگشتی از طرف بانک چه مدت طول میکشد؟
اغلب این فرایند طی ۷ الی ۱۰ روز کاری طی میشود.
3. هزینههای مربوط به رفع سوء اثر چک برگشتی کدام است؟
این هزینه شامل کارمزد برای رفع سوءثر از چک برگشتی است.