حقوق تجارت به عنوان یک درس مفهومی نیاز به مطالعه پیشین و درک مطالب، قبل از آشنایی با متن ماده قانونی دارد. قانون تجارت ۱ به اعمال و رفتار تاجر میپردازد. اینکه چه اعمالی باعث میشود تا یک فرد به عنوان تاجر شناخته شود و در صورت تاجر بودن، چه احکامی باید مدنظر قرار بگیرد. به طور کلی روش مطالعه کتاب قانون تجارت کاملا مفهومی بوده و باید پس از درک کلیات و پایه مطالب، به متن ماده قانونی و قانون خوانی پرداخت.
ماده یک در حقوق تجارت
در این ماده کلمات کلیدی کسی، شغل معمولی و معاملات تجارتی قرار دارند. منظور از معاملات تجارتی همان معاملاتی هستند که قانونگذار در ماده ۲ قانون مشخص کرده است.
مرکز آزمون دادرز برای شروع آزمون و مشاهده کارنامه تحلیلی کلیک کنید. آزمون تکدرس، آزمون جامع، کارنامه و تحلیل عملکردضابطه شخصی و ضابطه موضوعی
به طور کلی برای تشخیص تاجر بودن شخص باید دو موضوع بررسی شود. یکی از آنها ضابطه موضوعی است. منظور از ضابطه موضوعی این است که به نوع فعالیت فرد یا تاجر توجه شود. اگر فعالیت او در دسته اعمالی قرار دارد که در ماده ۲ آمده، فرد تاجر محسوب میشود. در ضابطه شخصی، تمرکز روی خود شخص است. در مقابل، اگر فرد به دلیل داشتن حرفه و فعالیت مستمرش، تاجر شناخته شود، از ضابطه شخصی استفاده شده است. اما باید توجه داشت که در حقوق ایران ضابطه مختلف پذیرفته شده است. زیرا در ماده ۱ و ۲ قانون تجارت به ضابطه موضوعی و در ماده ۳، به ضابطه شخصی پرداخته شده است.
تشخیص موسسه تجاری از غیرتجاری
برای تشخیص تجاری بودن موسسات باید موضوع فعالیت آنها و نه به قصد کسب سود، مورد توجه قرار بگیرد. به عنوان مثال ممکن است یک موسسه دارای سودآوری باشد، اما موضوع فعالیت آن تجاری نباشد، یک موسسه تجاری محسوب نمیشود. بنابراین ملاک تشخیص موسسات تجاری از غیرتجاری در حقوق تجارت، موضوع فعالیت آنها است.
شخص حقیقی و حقوقی در ماده یک حقوق تجارت
کلمه «کسی» در این ماده قانونی به شخص حقیقی و حقوقی اشاره دارد. منظور از شخص حقیقی شخصی است که به نام خودش فعالیت میکند و شخص حقوقی از طریق شرکت فعالیت دارد. بنابراین هر دو میتوانند مشمول ماده ۱ قانون تجارت باشند.
دورههای ویدیویی دادرز مشاهده دورههای آموزشی دادرز آموزش ویدیویی گامبهگام با اساتید مرکز آزمونشغل معمولی در ماده یک
به طور کلی شغل معمولی دارای دو عنصر تکرار و امرار معاش است. اگر فعالیتی هم تکراری بوده و هم وسیله امرار معاش باشد، میتوان آن را یک شغل معمولی در نظر گرفت. البته فعالیتهای گذشته ملاک نبوده و تنها وضعیت فعلی، ملاک اصلی محسوب میشود.
ماده ۲ قانون تجارت
در این ماده یک سری اعمال به صورت حصری بیان شده است و نمیتوان موردی را به آن اضافه کرد. در بند یک ماده گفته شده است که خرید یا تحصیل هر مال منقول به قصد فروش یا اجاره. بنابراین موضوع این بند، اموال منقول است و اموال غیرمنقول موضوع بند ۱ نیستند. همچنین تحصیل در این بند معنای عام دارد که میتواند از طریق خرید، بیع یا هر قرارداد دیگری ایجاد شود. اما رد مال باید در قالب فروش یا اجاره باشد تا به عنوان تجاری محسوب شود. علاوه بر آن، قصد فروش یا اجاره باید در لحظه خرید یا تحصیل وجود داشته باشد. در صورتی که این قصد بعداً ایجاد شود، این عمل تکراری نخواهد بود.
ابزار رایگان دادرز برای محاسبه سریع درصد آزمون وکالت کلیک کنید. درصد خود را بزنید و همین حالا نتیجه را ببینید.به عنوان مثال اگر مالی از طریق ارث به دست بیاید، این تحصیل مشمول بند یک نخواهد بود. چون ارث یک واقعه قهری بوده و ارادی نیست. وصیت یا هبه نیز مشمول این بند از حقوق تجارت نیست. زیرا اراده اصلی در زمان انتخاب قرار داد به انتقال دهنده مربوط میشود، جز در مواردی که هبه معوض باشد. در هبه معوض، شخصی که مالی را به یک فرد میدهد، انتظار دارد در مقابل آن مال یا منفعتی را دریافت کند. در این حالت میتوان آن را موضوع بند یک دانست. بنابراین صرف داشتن قصد فروش کافی است، حتی اگر سودی به دست نیاید. اموال منقول نیز شامل اموال مادی و غیر مادی مانند حق تالیف، حق اختراع، سهم و… است.
تصرف در بند یک
به طور کلی منظور از تصرف در این بند، دو نوع است. یکی از آنها تصرف تغییر دهنده ماهیت و دیگری تصرف جزئی است. تصرف تغییر دهنده ماهیت مانند این است که چرمی را خریداری کرده و آن را تبدیل به کفش کنیم. منظور از تصرف جزئی این است که کفش را خریداری، آن را تعمیر جزئی کرده و سپس بفروشیم. مطابق نص ماده، هیچ تصرفی مانع تجاری بودن نیست. اما طبق نظر دکتر اسکینی باید تفکیک انجام شود. بدین ترتیب که اگر تصرف باعث تغییر ماهیت شود، آن عمل تجاری نیست. اما اگر تصرف جزئی باشد، مانعی وجود ندارد. بنابراین در زمان حل تستهای مربوط به این بند، باید توجه شود که سوال بر اساس نص قانون مطرح شده یا بر اساس نظر دکتر.
بند ۲ ماده ۲، تصدی حمل و نقل در حقوق تجارت
منظور از کلمه تصدی در این بند این است که فرد در قالب بنگاه یا موسسه، عملی که قانونگذار مشخص کرده را انجام دهد. پس تصدی شامل هر عملی نخواهد شد و تنها مربوط به عملی است که قانونگذار آن را در حقوق تجارت مشخص کرده است. همچنین آن عمل باید حالت استمرار داشته باشد تا بتوان آن را تجاری در نظر گرفت.
بند ۳ از ماده ۲
در این بند نیز از کلماتی مانند دلالی، حق العمل کاری و عاملی استفاده شده است. دلال کسی است که اعمالی را انجام داده و به موجب تصریح قانونگذار به عنوان تاجر شناخته میشود. حق العمل کار و عامل نیز تاجر محسوب میشوند. در این بند به تصدی به تاسیساتی که برای انجام بعضی امور ایجاد میشود نیز اشاره شده است؛ همانند تسهیل معاملات ملکی یا پیدا کردن خدمه.
بند ۴ از ماده ۲
در این بند درباره کارخانه صحبت شده است. به عنوان مثال اگر کارخانهای تاسیس و راهاندازی شود، به عنوان عمل تجاری شناخته خواهد شد. به شرطیکه برای رفع حوایج شخصی نباشد. همچنین تاسیس به تنهایی کافی نبوده باید علاوه بر تاسیس، کارخانه به کار بیفتد.
بند ۵ از ماده ۲
در این بند به عملیات حراجی یعنی مزایده، حراج و مناقصه اشاره شده است. مزایده بدین معنی است که مال با قیمت پایه مشخص عرضه شده و به بالاترین پیشنهاد، فروخته شود. اما در حراج، قیمت پایه تعیین نمیشود و مال با بالاترین پیشنهاد قیمتی فروخته خواهد شد. منظور از مناقصه نیز پایینترین قیمت پیشنهادی است.
بند ۶ از ماده ۲
در این بند به نمایشگاههای عمومی اشاره شده است. در هر قسم از نمایشگاه عمومی، تصدی لازم است. بدین معنی که باید در قالب موسسه و با تکرار انجام گیرد. اگر صاحب نمایشگاه آثار خود را بفروشد، طبق بند ۶ دیگر تجاری نخواهد بود، چون نمایشگاه باید عمومی باشد.
بند ۷ از ماده ۲
در این بند از حقوق تجارت، عملیات صرافی و بانکی به عنوان عملیات تجاری شناخته میشود. صرافی به معنی خرید و فروش نقدی ارز، خدمات ارزی برون مرزی و حوالههای ارزی است. در این بین خرید و فروش سکه طلا صرافی محسوب میشود، اما خرید و فروش طلا و نقره صرافی نیست.
آموزش حقوق تجارت به شیوهای نوین
در این آموزش به بهترین و سادهترین شکل ممکن مباحث مربوط به حقوق تجارت ۱ تدریس شده است. آموزش مطالب به صورت کامل و جامع با نکات آزمونی و قانون خوانی باعث میشود تا داوطلب به خوبی با قوانین حقوق مربوط به تجارت، تستهای پرتکرار، نکات مهم و جمعبندی مباحث آشنا شده و از آنها برای آزمون وکالت استفاده کند. آکادمی حقوقی و آموزشی دادرز به نشانی dadrose.com، با آموزشهای تخصصی در زمینه آزمونهای حقوقی و برنامههای عملی، بهترین مرکز برای آمادگی داوطلبان در آزمون کانون وکلا محسوب میشود.