قرارداد کار را چطور بنویسیم؟ + مهم‌ترین نکات

بسیاری از اختلافات میان کارگر و کارفرما زمانی ایجاد می‌شود که شرایط همکاری به ‌صورت دقیق مشخص نشده باشد. نداشتن یک قرارداد کار شفاف می‌تواند باعث ابهام در حقوق، وظایف، ساعات کاری و حتی مزایای قانونی شود. به همین دلیل آشنایی با اصول و مفاد مهم قراردادهای کار اهمیت زیادی دارد تا هر دو طرف همکاری از بروز مشکلات و اختلافات احتمالی جلوگیری کنند.

نکات حقوقی مربوط به قرارداد کار

مطابق ماده 190 قانون مدنی، برای معتبر بودن هر قرارداد وجود شرایط زیر ضروری است:

• قصد و رضایت طرفین
• اهلیت موضوع مورد نظر
• تعیین دقیق موضوع قرارداد
• مشروع بودن جهت ثبت معامله و قرارداد

مفاد تنظیم قرارداد کاری

مهم‌ترین مواردی که در تنظیم قرارداد برای کار باید به آنها توجه شود، به این ترتیب هستند:

مشخصات طرفین قرارداد

در متن قرارداد لازم است نام، نام خانوادگی و سایر اطلاعات هویتی کارفرما (چه به صورت شخص حقیقی و چه حقوقی) و همچنین مشخصات کامل نیروی کار به طور دقیق ذکر شود.

تاریخ انعقاد و مدت قرارداد

در قرارداد باید تاریخ دقیق امضای آن توسط طرفین و همچنین مدت زمان همکاری، به‌طور مشخص و روشن درج گردد.

عنوان شغلی و شرح وظایف

عنوان شغلی که نیروی کار برای آن استخدام می‌شود باید به صورت دقیق ذکر شود و تمامی وظایف و مسئولیت‌های مربوط به آن شغل نیز به طور واضح در قرارداد بیان گردند.

ساعت کاری

یکی از بخش‌های مهم در قرارداد برای مشخص کردن حدود وظایف در محیط کاری کار، تعیین ساعات کار است. بر اساس ماده 51 قانون کار، ساعات کار روزانه کارکنان نباید بیش از 7 ساعت و 20 دقیقه مشخص شده باشد. همپنین در مشاغل سخت و زیان‌آور این بازه زمانی حداکثر 6 ساعت در روز یا 36 ساعت در هفته خواهد بود. به یاد داشته باشید که ممکن است ساعات کار در برخی روزها کمتر یا بیشتر باشد، اما مجموع ساعات در قرارداد کار نباید از 44 ساعت در هفته بیشتر شود.

بیمه؛ اثل مهم هر قرارداد کاری

طبق ماده 148 قانون کار و مقررات سازمان تأمین اجتماعی، کارفرما موظف است تمامی کارکنان خود را بیمه کند. این الزام برای همه انواع قراردادهای کاری از جمله دائمی یا موقت برقرار است.

حقوق و دستمزد

هر مبلغی که کارگر در مقابل انجام کار از کارفرما دریافت می‌کند، مزد یا دستمزد محسوب می‌شود. مطابق ماده 35 قانون کار، پرداخت دستمزد می‌تواند به شکل نقدی یا غیرنقدی و به صورت ساعتی، کارمزدی، کارمزد ساعتی یا بابت اضافه‌کاری، شب‌کاری و کار در روزهای تعطیل باشد. حداقل دستمزد کارگران نیز هر سال توسط شورای عالی کار تعیین و پس از تصویب وزارت کار اعلام می‌شود.

تعطیلات و مرخصی

بر اساس ماده 62 قانون کار، روز جمعه برای کارگران روز تعطیل محسوب می‌شود، اما حقوق و مزایای آن پرداخت می‌گردد. همچنین طبق ماده 63، تعطیلات رسمی تقویم کشور نیز برای کارگران تعطیل همراه با مزد است. در مجموع و با احتساب جمعه‌ها، کارگران در طول سال 26 روز مرخصی دارند.

حق مسکن و بُن کارگری

از دیگر مفادی که کارفرما باید در قراردادهای کار در نظر بگیرد، حق مسکن و بُن کارگری است. فراموش نکنید که در صورت پرداخت نشدن این مزایا، کارگر می‌تواند از طریق وزارت کار پیگیری نماید.

حق اولاد

حق اولاد نیز از حقوق پیش‌بینی شده برای کارگران در قانون کار است و در شرایط زیر به فرزندان تعلق می‌گیرد:

• سن فرزند کمتر از 18 سال بوده، در حال تحصیل و یا بدون شغل باشد.
• برای فرزندان دختر در صورتی که مجرد باشند.
• کارگر حداقل 720 روز سابقه کاری ثبت شده داشته باشد.

نکته مهم: در گذشته این موارد در روند تنظیم قرارداد کار فقط برای دو فرزند لحاظ می‌شد، اما با اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، این محدودیت حذف شده و شامل همه فرزندان می‌شود.

حق ماموریت

مطابق ماده 46 قانون کار، اگر کارگر برای انجام وظایف کاری حداقل 50 کیلومتر از محل کار فاصله بگیرد یا دست‌کم یک شب در محل ماموریت اقامت داشته باشد، مشمول حق ماموریت می‌شود. مبلغ این حق نباید کمتر از مزد ثابت کارگر باشد و کارفرما باید هزینه رفت‌وآمد به محل ماموریت را نیز پرداخت کند.

ثبت دوره آزمایشی در قرارداد کاری

طبق ماده 11 قانون کار، طرفین می‌توانند با توافق، یک دوره آزمایشی برای شروع همکاری تعیین کنند. در این مدت هر یک از طرفین می‌تواند قرارداد را فسخ کند بدون اینکه خسارتی پرداخت شود. اگر فسخ از طرف کارفرما باشد، وی باید حقوق کامل دوره آزمایشی را بپردازد؛ اما اگر کارگر قرارداد را فسخ کند، تنها دستمزد مدت زمانی که کار کرده را دریافت می‌کند. حداکثر مدت این دوره 3 ماه است و در این مدت نیز بیمه به کارگر تعلق می‌گیرد.

اهمیت تنظیم قرارداد کار به صورت مکتوب

طبق ماده 7 قانون کار، قراردادهای کار می‌توانند به شکل شفاهی یا کتبی منعقد شوند؛ بنابراین توافق‌های شفاهی میان کارگر و کارفرما نیز از نظر قانونی معتبر هستند. با این حال این پرسش مطرح می‌شود که با وجود اعتبار قرارداد شفاهی، چرا تنظیم قرارداد به صورت کتبی توصیه می‌شود.

یکی از مهم‌ترین مشکلات قرارداد شفاهی در قانون مدنی این است که در آنها معمولا مدت همکاری به طور مشخص تعیین نمی‌شود. در نتیجه، در کارهایی که ماهیت موقت ندارند و به شکل مستمر انجام می‌شوند، ممکن است قرارداد به طور ضمنی دائمی تلقی شود. در چنین شرایطی، کارفرما تا زمان بازنشستگی کارگر نسبت به ادامه استخدام او تعهد پیدا می‌کند. به همین دلیل توصیه می‌شود با توجه به نوع فعالیت، قرارداد کار به صورت مکتوب تنظیم شده و زمان آغاز و پایان همکاری در آن به طور دقیق مشخص شود تا از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری گردد.

در برخی شرکت‌ها که دارای ساختار اداری منظم‌تری هستند، به منظور حفظ شفافیت و ثبت مستندات، علاوه بر قرارداد، هرگونه تغییر در شرایط کاری هم در قالب حکم کارگزینی ثبت و مستندسازی می‌شود.

جمع بندی

در نهایت، تنظیم دقیق و اصولی قراردادهای کار، نقش مهمی در جلوگیری از اختلافات میان کارگر و کارفرما دارد. آشنایی با مفاد قانونی، حقوق و تعهدات طرفین و ثبت مکتوب توافقات، می‌تواند از بسیاری از مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری کند. به یاد داشته باشید که اگر می‌خواهید مسائل حقوقی مختلف را ساده و کاربردی یاد بگیرید، ما در آکادمی دادرز به شما کمک می‌کنیم موضوعاتی مانند اقسام مهریه کدامند؟ و بسیاری از مباحث حقوقی دیگر را بدون درگیری با مفاهیم سخت و پیچیده بررسی کنید.