حقوق مدنی با داشتن ضریب ۳ یکی از مهمترین دروس در بین دیگر منابع آزمون وکالت محسوب میشود. از این رو میتوان گفت یادگیری درست این درس میتواند بالاترین تراز را در نتیجه نهایی ایجاد کند. با این حال، اهمیت این درس فراتر از ضریب آن در آزمون وکالت است. زیرا حقوق مدنی را به عنوان زیرساخت علمی برای دیگر دروس حقوقی در نظر میگیرند. به همین دلیل، یادگیری عمیق مباحث مدنی باعث فهم و تحلیل بهتر دیگر دروس خواهد شد. با توجه به حجم زیاد مطالب و مفهومی بودن آنها، یادگیری از طریق تدریس ویدیویی میتواند کاملاً منطقی و ضروری باشد. در ادامه به آموزش امهات حقوق مدنی و مهمترین نکات در این زمینه خواهیم پرداخت.
تعریف مزارعه در امهات حقوق مدنی
مزارعه یعنی یکی از طرفین زمین را به شخص دیگری میدهد تا شخص مقابل به عنوان طرف دیگر محصول را بکارد و حاصل بین آنها تقسیم شود. بنابراین میتوان گفت مزارعه به این صورت است که شخص زمینی دارد و با در اختیار گذاشتن آن به دیگری، محصول حاصل بین آنها تقسیم میشود.
تفاوت بین مساقات و مزارعه
در مساقات به جای زمین، درخت مطرح میشود. بدین صورت که شخصی باغی دارد و درختان باغ را به طرف دیگر برای نگهداری میسپارد. در نهایت محصول بین دو طرف تقسیم میشود. پس در مزارعه زمین برای زراعت داده میشود و در مساقات، درخت به طرف مقابل داده میشود تا از آن نگهداری شود.
عقد مزارعه چه ویژگیهایی دارد؟
این عقد، عقدی لازم، قابل اقاله، رضایی، مشارکتی و معوض است. حاصل به دست آمده در عقد مزارع بین طرفین تقسیم میشود و اهلیت نیز در طرفین لازم است.
شرایط عقد مزارعه چیست؟
مالکیت منافع: مزارع باید مالک منافع زمین باشد یا حق انتفاع داشته باشد. بنابراین مالک زمین بودن ضروری نیست و ممکن است فرد زمین را اجاره کرده و آن را به مزارعه بدهد.
مدت: در این عقد باید مدت معین شده باشد. اگر مشخص نشود یا مدت متناسب با زراعت مورد نظر نباشد، این عقل باطل میشود. به عنوان مثال، اگر زراعتی مانند کاشت پسته ۷ سال طول بکشد و عقد تنها برای ۶ سال منعقد شده باشد، این عقد باطل است.
سهم طرفین: سهم دو طرف در این عقد باید به نحو اشاعه باشد. نحوه اشاعه بدین صورت است که باید نصف، یک سوم یا یک چهارم باشد. در غیر این صورت احکام مربوط به مزارعه و امهات حقوق مدنی جاری نخواهد شد.
قابلیت زمین: زمینی که مورد مزارعه قرار میگیرد باید برای زراعت مورد نظر قابل استفاده باشد، حتی اگر به اصلاح یا آب نیاز بود.
نوع زراعت: نوع زراعت باید در زمان عقد معین شود. یا باید بر حسب عرف بلد معلوم باشد یا عقد برای مطلق زراعت جاری شده باشد.
نحوه فسخ و انفساخ مزارعه در امهات حقوق مدنی
فسخ: مالک و عامل در عقد میتوانند در صورت وجود غبن، معامله را فسخ کنند.
انفساخ: در صورتی که زمین به دلایل مختلف مانند عدم وجود آب یا دلایل دیگر قابل استفاده نبوده و رفع آن نیز ممکن نباشد، عقد منفسخ خواهد شد. همچنین اگر شخص دیگری پیش از تسلیم زمین، آن را غصب کند، عامل این عقد میتواند آن را فسخ کند. اگر این اتفاق بعد از تسلیم بیفتد، حق فسخ وجود ندارد.
فوت: در صورت فوت یکی از طرفین، عقد مزارعه باطل نمیشود، مگر اینکه پیش از این مباشرت عامل به صورت شرط در عقد قرار گرفته باشد که در صورت فوت او، عقد نیز منفسخ خواهد شد.
باطل شدن عقد: در صورتی که در این عقد شروطی مانند تعلق تمام محصول به مالک یا عامل قرار داشته باشد، عقد باطل است. در صورت باطل شدن عقد، حاصل به دست آمده متعلق به صاحب بذر بوده و طرف دیگر تنها مستحق اجرت المثل خواهد بود. اگر بذر مشترک بین مالک و عامل باشد، حاصل به نسبت بذر بین آنها تقسیم میشود.
تخلف عامل: در صورتی که عامل زراعت را انجام نداده و مدت عقد تمام شود، مالک زمین میتواند مستحق اجرت المثل باشد. همچنین اگر نوع زراعت معین و عامل نوع دیگری را بکارد، این عقد باطل است و مطابق ماده ۵۳۳ امهات حقوق مدنی رفتار خواهد شد.
فسخ در زمانهای مختلف
قبل از ظهور ثمر: اگر عقد قبل از ظهور ثمر فاسد شود، حاصل به صاحب بذر تعلق داشته و طرف دیگر تنها مستحق اجرت المثل خواهد بود.
بعد از ظهور ثمر: اگر عقد پس از ظهور ثمر فسخ شود، مالک و عامل به نسبت مقرر با یکدیگر شریک هستند. اما از زمان فسخ به بعد هر کدام از آنها مستحق اجرت المثل خواهند بود.
پایان مدت: در صورت منقضی شدن مدت مزارعه و نرسیدن زرع، مالک میتواند زرع را ازاله یا از طریق گرفتن اجرت المثل آن را برگرداند.
تعریف مساقات در امهات حقوق مدنی
همانطور که پیش از این گفته شد، مساقات به معامله بین صاحب درخت و عامل برای سهم مساوی از ثمره درخت گفته میشود. در مزارع کار، عامل کاشتن زرع و در مساقات، نگهداری از درختان است. در صورت بطلان عقد، تمام حاصل به مالک بذر یا درخت تعلق میگیرد و طرف دیگر تنها مستحق اجرت المثل خواهد بود. برای آموزش بیشتر میتوانید تدریس اختصاصی و مفهومی حقوق مدنی ۳ را نیز مطالعه کنید.
تعریف مضاربه
منظور از عقد مضاربه عقدی است که در آن یکی از طرفین سرمایه به طرف دیگر میدهد تا با آن تجارت انجام داده و در سود با یکدیگر شریک باشند. در این حالت صاحب سرمایه مالک و عامل همان مضارب است.
از ویژگیهای عقد مضاربه میتوان به جایز، اذنی، معوض، رضایی و احتمالی آن اشاره کرد. منظور از سرمایه در مضاربه همان وجه نقد است.
موارد انفساخ مضاربه
- فوت یا جنون یا سفه در یکی از طرفین
- ورشکستگی مالک
- از بین رفتن سرمایه
- عدم امکان تجارت مورد نظر در عقد
مدت مضاربه در امهات حقوق مدنی
اگر برای مضاربه مدت تایید شود، موجب لازم شدن عقد نخواهد شد و پس از انقضای مدت مورد نظر بدون اجازه جدید، حق معامله طبق امهات حقوق مدنی وجود ندارد.
مضاربه مطلق
منظور از مطالبه مطلق این است که عامل میتواند هر نوع تجارتی را انجام دهد، ولی باید روش متعارف در تجارت رعایت شده باشد.
واگذاری به غیر
مضارع اجازه انتقال سرمایه به دیگری یا مضاربه با آن را ندارد، مگر اینکه از مالک اجازه گرفته باشد. در صورتی که مضارب اعمالی را از طریق اجیر کردن شخص دیگری انجام دهد، مستحق اجرت نخواهد بود. همچنین در صورتی که شرط شود تمام منافع متعلق به مالک باشد، باز هم عقد صحیح است، ولی دیگر مضاربه نخواهد بود.
ضمان سرمایه
شرط ضمان: اگر در عقد شرط شود که مضارب ضامن سرمایه است، عقد باطل خواهد بود.
عدم توجه خسارت: شرط عدم توجه خسارت به مالک باعث باطل شدن عقد میشود.
استثنا: در صورتی استثنا وجود دارد که شرط شود مضارب خسارت را از مال خود و به صورت مجانی به مالک تحویل دهد.
تعریف جعاله در امهات حقوق مدنی
منظور از جعاله، التزام شخص به پرداخت اجرت معلوم در مقابل عمل مشخص است. طرف مقابل میتواند خاص یا عام باشد. شخصی که ملزم به پرداخت است، جاعل نامیده میشود و شخصی که عملی را انجام میدهد عامل است. اجرت تعیین شده نیز جعل نام دارد. به طور کلی دو نوع جعاله عام و خاص وجود داشته که در ادامه به ویژگیهای آنها میپردازیم.
جعاله خاص
جعاله خاص عقدی احتمالی است، زیرا ممکن است انجام شود یا نشود. در این بین اهلیت جاعل و عامل لازم و ضروری است. اگر عامل بدون اطلاع از جاعل عملی را انجام دهد، مستحق جعل نخواهد بود. ولی مستحق اجرت المثل است.
منظور از عامل بدون اهلیت در امهات حقوق مدنی، مجنون و صغیر غیر ممیز است. اگر عامل صغیر ممیز یا سفیه باشد، تنها در صورتی مستحق جعل است که تنفیذ ولی و قیم داشته باشد.
در جعاله خاص، انجام عمل توسط دیگران بدون اجرت است و در جعاله عام اجرت به کسی تعلق میگیرد که زودتر عمل را انجام دهد. عوامل انفساق جعاله شامل فوت یا جنون یکی از طرفین، حجر عامل و حجر جاعل است.
تعریف وکالت
وکالت به عقدی گفته میشود که به موجب آن یکی از طرفین، طرف دیگر را نایب خود برای انجام امری قرار میدهد. موضوع عقد وکالت به اموری که جنبه مادی صرف دارند مانند رنگ آمیزی منزل تعلق نمیگیرد. از ویژگیهای عقد وکالت میتوان به عهدی، اذنی، رضایی و جایز بودن آن اشاره کرد. البته این موارد زمانی که طرفین آن را غیرقابل فسخ کنند، مانند وکالت زوجه در طلاق ضمن عقد نکاح، وجود ندارد.
مبحث ورشکستگی در عقد وکیل
ورشکستگی وکیل از عقد وکالت جلوگیری نمیکند و شخص ورشکسته همچنان میتواند در اموری مالی دیگران وکیل شود؛ اما نمیتواند در امور مالی به دیگران وکالت دهد.
ورشکستگی موکل مانع از عقد وکالت در امور مالی است، اما در امور غیرمالی مانعی وجود ندارد. منظور از امور غیر مالی همان طلاق، زوجیت و حضانت هستند. به طور کلی وکالت وابسته به زمان نیست، ولی میتوان برای آن یک مدت مشخص تعیین کرد. اموری که قائم به شخص هستند مانند اقرار، شهادت، سوگند، لعان و ایلاء قابل وکالت نخواهند بود.
مسئولیت وکیل
کتمان وکیل: اگر در زمان انعقاد قرارداد وکالت خود را کتمان کند، طبق امهات حقوق مدنی، وکیل و موکل هر دو در برابر طرف قرارداد مسئول خواهند بود.
تضمین تعهدات: اگر وکیل تعهدات قرارداد را برای موکل تضمین نکرده باشد، خود او مسئول است.
خروج از حدود اختیار: اگر وکیل خارج از حدود اختیارات خود عمل کند، اقدام منوط به تنفیذ موکل خواهد بود.
موارد زوال وکالت
مواردی مانند فوت، حجر، عزل وکیل، استعفای وکیل، از بین رفتن موضوع وکالت، انجام عمل مورد وکالت، انقضای زمان تعیین شده، ممنوعیت وکیل و انجام عمل معارض توسط موکل، باعث زوال وکالت میشوند.
یادگیری امهات حقوق مدنی در دادرز
آموزش مباحث حقوقی از طریق ویدیوهای تخصصی یکی از بهترین راهکارها برای آمادگی آزمون وکالت و کانون وکلا محسوب میشود. مجموعه تخصصی حقوقی دادرز به نشانی dadrose.com با ارائه دورههای آموزشی پیشرفته و استفاده از اساتید ممتاز، بهترین مجموعه برای داوطلبانه آزمون وکالت و آمادگی هرچه بهتر برای حضور در آزمونهای حقوقی است.
